СОР ЖБ Жаратылыстану 5 сынып

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар
Жаратылыстану
5-сынып
Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 5-сынып білім алушыларына «Жаратылыстану» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар «Жаратылыстану» пәні бойынша оқу бағдарламасы негізінде дайындалған.
Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім алушының тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
Әдістемелік ұсыныстарда бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ, жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныстар түрінде берілген.
Әдістемелік ұсыныс негізгі мектеп мұғалімдерге, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.
2
Мазмұны
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР………………..4
«Ғылым әлемі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау………………………..4
«Адам. Жер. Ғалам» бөлімі бойынша жиынтық бағалау……………………7
2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР……………….10
«Заттар және материалдар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау…………….10
3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР……………….13
«Тірі және өлі табиғаттағы үдерістер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау….13
«Энергия және қозғалыс» бөлімі бойынша жиынтық бағалау………………17
4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР……………….21
«Экология және тұрақты даму» бөлімі бойынша жиынтық бағалау………….21
«Әлемді өзгерткен жаңалықтар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау…………25
3
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Ғ ылым әлемі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 5.1.1.1 Ғылымның қызметтерін адам іс-әрекетінің түрі ретінде
анықтау
5.1.3.1 Зерттеу жоспарын құрастыру
5.1.3.2 Зерттеу жүргізу кезіндегі қауіпсіздік техникасының ережелерін тұжырымдау
Бағалау критерийі Білім алушы
• Ғылымда зерттеу және оның қызметтерін сипаттайды
• Зерттеу жұмыстарын жоспарлайды
• Зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында қауіпсіздік техникасының ережелерін атайды
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну деңгейі Қолдану
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. а) Ғылымда бірінші кезекте не өткізіледі?
A) жоспарлау
B)зерттеу
C) нәтиже ^)талдау
Ь) Ғылымның функцияларын атап көрсетіңіз.
2. Ғалымдар зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін ғылыми әдістерді қолданады. (а) Зерттеу жұмысының жүргізілу тәртібін көрсетіңіз.
Гипотеза — мақсат — қорытынды — эксперимент — нәтиже
(b) Зерттеуде болжам деген не?
(c) Деректерді жинау үшін қолданылатын ғылыми әдісті жазыңыз.
(б) Зерттеу жұмыстарын жүргізу туралы деректер қай уақытта жазылады?
3. Сізді зертханада қандай да бір зерттеу жұмыстарын орындауды сұрады. Зертхананың қабырғасында суретте көрсетілген ескерту белгісі ілулі тұр.
А
(a) Ескерту белгісінің атауын жазыңыз.
(b) Өзіңізді қорғау үшін қолданылатын қадамдарды жазыңыз.
4
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Ғылымда зерттеу және оның қызметтерін сипаттайды 1 зерттеуде алғашқы қадамды көрсетеді; 1
ғылымның қызметтерін атайды; 1
Зерттеу жұмыстарын жоспарлайды 2 зерттеу жұмыстарын жүргізу барысындағы іс — әрекеттің кезектілігін анықтайды; 1
зерттеу жұмыстарының болжам кезеңі нені білдіретінін анықтайды; 1
деректерді жинау үшін қолданылатын ғылыми әдісті анықтайды; 1
зерттеу жұмыстарын жүргізу туралы деректерді жинау кезеңін анықтайды; 1
Зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында қауіпсіздік техникасының ережелерін атайды 3 ескерту белгісін анықтайды; 1
зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында жарақаттарды алу жағдайларын болдырмау үшін қажетті шараны тұжырымдайды. 1
Барлығы 8
5
«Ғылым әлемі» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика.
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орташа Жоғары
Ғылымда зерттеу жэне оның қызметтерін сипаттайды Ғылымда зерттеу жэне оның қызметтерін сипаттауда қиналады. □ Ғылымның қызметтерін көрсетуде / ғылымның алғашқы қадамын атауда қателіктер жібереді. |^| Ғылымда зерттеу жэне оның қызметтерін сипаттайды □
Зерттеу жумыстарын жоспарлайды Зерттеу жумыстарын жоспарлауда қиналады. □ Зерттеу жүмыстарының барысындағы іс — әрекеттің кезектілігін / болжам кезеңі нені білдіретінін / деректерді жинау үшін қолданылатын ғылыми әдісті / зерттеу жүмыстарын жүргізу туралы деректерді жинау кезеңін көрсетуде қателіктер жібереді. □ Зерттеу жүмыстарын дүрыс жоспарлайды. □
Зерттеу жумыстарын жүргізу барысында қауіпсіздік техникасының ережелерін атайды Зерттеу жумыстарын жүргізу барысындағы техника қауіпсіздік ережелерін анықтауда қиналады. □ Ескерту белгісін/ техника қауіпсіздігі бойынша ережені сипаттауда қателіктер жібереді. □ Зерттеу жүмыстарын жүргізу барысында техника қауіпсіздік ережелерін дұрыс анықтайды. □
6
«Адам. Жер. Ғалам» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 5.2.2.2 Жердің құрылысы мен құрамын атау
5.2.3.1 Жер қабықтарын және олардың құрамдас бөліктерін сипаттау
5.2.4.2 Тіршілік етуге қажетті жағдайларды анықтау
Бағалау критерийі Білім алушы
• Жердің ішкі құрылысы мен құрамын анықтайды
• Жердің сыртқы қабығының құрамын және оларды құрайтын бөліктерін атап тұжырымдайды
• Тірі ағзаларға өмір сүруге қажетті жағдайларды атайды.
Ойлау дағдыларының деңгейі
Білу және түсіну
Орындау уақыты
20 минут
Тапсырма
1. Тірі ағзалардың өмір сүруі үшін қажетті шарттарды көрсетіңіз.
A) азот, су, ауа, минералдық заттар
B) су, ауа, жер, жарық
C) ауа, су, темір, тыңайтқыш
^) су, ауа, калий, көмір қышқыл газы
2. Суретте көрсетілген Жердің ішкі құрылысының атауларын жазыңыз.
1
1
3. Кестені толтырыңыз.
2
3
2
Жердің сыртқы қабығының /сферасының атаулары Жер қабығының сипаттамасы Жер қабығының құраушысы
А) Атмосфера тропосфера, озон қабаты, стратосфера
В) мұхиттар, теңіздер, өзендер, батпақтар, көлдер, жер асты сулары
С) Литосфера қатты қабығы
О) «өмірдің саласы», оны тірі ағза және олардың тұратын ортасы құрайды
7
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Тірі ағзаларға өмір сүруге қажетті жағдайларды атайды 1 өмір сүру үшін қажетті жағдайлардың тізімін көрсетеді; 1
Жердің ішкі құрылысы мен құрамын анықтайды 2 Жердің ішкі өзегін атайды; 1
Жердің ортаңғы қалың қабатын атайды; 1
Жердің беткі жұқа қабатын атайды; 1
Жердің сыртқы қабығының құрамын және оларды құрайтын бөліктерін атап тұжырымдайды 3 Жердің су қабатын анықтайды; 1
Жердің тіршілік қабатын анықтайды; 1
Жердің сыртқы атмосфера қабығын сипаттайды; 1
Жердің су қабатын сипаттайды; 1
Жердің сыртқы литосфера қабығы бөлімдерін атап көрсетеді; 1
Жердің тіршілік қабаты бөлімдерін атап көрсетеді. 1
Барлығы 10
8
«Адам. Жер. Ғалам» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика.
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орташа Жоғары
Тірі ағзаларға өмір сүруге қажетті жағдайларды атайды. Тірі ағзаларға өмір сүруге қажетті жағдайларды атауда қиналады. □ Тірі ағзаларға өмір сүруге қажетті жағдайларды атауда қателіктер жібереді. □ Тірі агзаларга өмір сүруге қажетті жагдайларды дұрыс атайды. □
Жердің ішкі қүрылысы мен қүрамын анықтайды. Жердің ішкі қабықтарын анықтауда қиналады. □ Жердің ішкі өзегін/ ортаңғы қалың / беткі жүқа қабатын атауда қателіктер жібереді. □ Жердің ішкі қабықтарың дұрыс анықтайды. □
Жердің сыртқы қабығының қүрамын жэне оларды қүрайтын бөліктерін атап сипаттайды. Жердің сыртқы қабықтарын, оларды қүрайтын бөліктерін анықтағанда жэне сипаттауда қиналады. □ Жердің су / тіршілік қабатын анықтауда / сыртқы атмосфера / су қабатын сипаттауда / литосфера / тіршілік қабаты бөлімдерін атап көрсетуде қателіктер жібереді. | | Жердің сыртқы қабықтарын, оларды қүрайтын бөліктерін дүрыс анықтайды жэне дұрыс сипаттайды. □
9
2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Заттар және материалдар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 5.3.1.4 Физикалық және химиялық құбылыстарды
ажырату
5.3.2.5 Заттарды ерігіштігі бойынша, металдар және бейметалдарға жіктеу
Бағалау критерийі Білім алушы
• Физикалық және химиялық құбылыстарды салыстырады
• Металдар мен бейметалдарды ажыратады
Ойлау дағдыларының Қолдану
деңгейі
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Физикалық құбылысты белгілеңіз.
A. мұздың еруі
B. қағаздың жануы
C. шегенің тот басуы Б. ағаштың көмірленуі
2. Химиялық құбылысты белгілеңіз.
A. Сүт ашиды.
B. Жел үрлейді.
C. Күн жарқырайды.
Б. Найзағай жарқырайды.
3. Химиялық құбылысты сипаттайтын белгіні анықтаңыз.
A. Зат өз түсін өзгертеді.
B. Зат қыздырған кезде үлкейеді.
C. Зат бір күйден басқа күйге өтеді.
Б. Затты қыздырған кезде немесе суытқанда дене ұзындығын өзгерте алады.
4. а) Сызбанұсқаға қажетті сөздерді теріп жазыңыз. Ерігіштік ұғымын тұжырымдап беріңіз. Бор, ас тұзы, май бояулар, ас содасы, өсімдік майы, дәрі, марганцовка, құм, мұнай, қант, саз, сабын. _____________________________________________________________
Ерігіштік — бұл
Суда еритін заттар Суда ерімейтін заттар

10
Ъ) Жай заттарды жіктеңіз.
Алюминий, күкірт, темір, йод, мыс, оттек, сутек, магний, көміртек, азот, мырыш, кальций, кремний, алтын, фосфор, сынап, хлор.
Жай заттар
Металдар Бейметалдар

с) Жай заттың атауы мен оның қасиеттерін сәйкестендіріңіз.
Мырыш
Металдық жылтырлығы бар
Су жұқтырмайтын зат
Күкірт
Электр тоғын жақсы өткізеді
Созылмайды
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Физикалық және химиялық құбылыстарды салыстырады 1 физикалық құбылысты көрсетеді; 1
2 химиялық құбылысты көрсетеді; 1
3 химиялық құбылыстың белгісін анықтайды; 1
Металдар мен бейметалдарды ажыратады 4 а ерігіштік ұғымын тұжырымдайды; 1
суда еритін заттарды анықтайды; 1
суда ерімейтін заттарды анықтайды; 1
4 Ъ металдарды анықтайды; 1
бейметалдарды анықтайды; 1
4 с мырыш пен оның қасиеттерін сәйкестендіреді; 1
күкірт пен оның қасиеттерін сәйкестендіреді. 1
Барлығы 10
11
«Заттар және материалдар» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика.
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орташа Төмен
Физикалық жэне химиялық құбылыстарды салыстырады Физикалық құбылысты, химиялық процесті, химиялық құбылыстың сипаттамасын анықтауда қиналады. □ Физикалық қубылысты / химиялық процесті / химиялық құбылыстың сипаттамасын анықтауда қателік жібереді. | | Физикалық қүбылысты, химиялық процесті, химиялық қүбылыстың сипаттамасын дүрыс анықтайды. □
Металдар мен бейметалдарды ажыратады Металдар мен бейметалдарды ерігіштігі бойынша ажыратуда қиналады. □ Заттардың ерігіштік қасиетіне анықтама беруде / Суда еритін / ерімейтін заттарды ажыратуда / металдарды / бейметалдарды анықтағанда/ күкірт пен оның қасиеттерін /мырыш пен оның қасиеттерін сэйкестендіруде қателік жібереді. □ Металдар мен бейметалдарды ерігіштігі бойынша ажыратады. П
12
3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Тірі және өлі табиғаттағы үдерістер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 5.4.1.1 Өлі табиғатта болатын үдерістерді атау (табиғатта
заттардың айналымы, тау түзілу, үгілу, климаттық үдерістер)
5.4.2.1 Тірі ағзалардың ортақ қасиеттерін сипаттау 5.4.2.4 Уақытша микропрепарат дайындау 5.4.2.7 Фотосинтездің жүруі үшін қажетті жағдайларын зерттеу
Бағалау критерийі Білім алушы
• Өлі табиғаттағы үдерістерді анықтайды
• Тірі ағзаларға ортақ қасиеттерді анықтайды
• Уақытша микропрепараттарды дайындау барысын сипаттайды
• Фотосинтез үдерісіне қажетті жағдайларды анықтайды
Ойлау дағдыларының Қолдану
деңгейі Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Төменгі суретте тау түзілуінің сызбанүсқасы көрсетілген. Тау түзілу үрдісін сипаттаңыз.
2 . Сәйкестікті анықтаңыз:
Тірі ағзаның қасиеті Сипаттама
1) Тітіркену А) Өсімдіктер мен жануарлар қоршаған орта жағдайына бейімделе алғанда ғана түрлерін сақтап қалады, сондықтан олар түрлі өзгерістерге ұшырайды
2) Көбею В) Тұқымның өнуі, жапырақтардың біртіндеп жазылуы, бүршіктердің, гүлдердің біртіндеп ашылуы, жарыққа қарай бағытталуы (күнбағыс, бөлме өсімдігінің жарық көп түсетін жағының ерекше өсуі, т.б.) мұртшалары арқылы қасындағысы екінші бір өсімдікке шырмалуы
3) Зат алмасу С) Жоғары сатыдағы ағзаларды былай қойғанда көзге көрінбейтін микроағзалар ұрпақ қалдыру үшін екіге бөліну
13
арқылы өте қарқынды көбейеді. Өсімдіктерде көбеюдің үш түрлі жолы бар: жынысты, жыныссыз, өспе мүшелері арқылы көбею.
4) Қозғалыс ^) Ағзаның айналадағы ортамен қарым-қатынас жасауы, оның нәтижесінде, біріншіден ағза өз тіршілігіне қажетті заттар алады
5) Бейімделу Е) Қоршаған ортаның физикалық немесе химиялық өзгерістеріне, яғни тітіркендіргіштерге әсер етуі
3. Уақытша микропрепарат дайындау жолын сипаттаңыз.
=/
а —
Пияз қабықшасы препаратының даярлауы а -Ъ -с -ё —
4. Кестені толтырыңыз.
Жағдай Фотосинтездегі рөлі
Жарық
Хлорофилл
Көмірқышқыл газы
Температура
14
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Өлі табиғаттағы үдерістерді анықтайды 1 тау түзілу себептерін атайды; 1
тау түзілу үрдісін сипаттайды; 1
Тірі ағзаларға ортақ қасиеттерді анықтайды 2 тітіркенуді сипаттамасымен сәйкестендіреді; 1
көбеюді сипаттамасымен сәйкестендіреді; 1
зат алмасуды сипаттамасымен сәйкестендіреді; 1
қозғалысты сипаттамасымен сәйкестендіреді; 1
бейімделуді сипаттамасымен сәйкестендіреді; 1
Уақытша микропрепараттарды дайындау барысын сипаттайды 3 уақытша микропрепаратын дайындау «а» кезеңін сипаттайды; 1
уақытша микропрепаратын дайындау «Ъ» кезеңін сипаттайды; 1
уақытша микропрепаратын дайындау «с» кезеңін сипаттайды; 1
уақытша микропрепаратын дайындау «ё» кезеңін сипаттайды; 1
Фотосинтез үдерісіне қажетті жағдайларды анықтайды 4 жарықтын фотосинтездегі қызметін сипаттайды; 1
хлорофилдін фотосинтездегі қызметін сипаттайды; 1
көмірқышқыл газдың фотосинтездегі қызметін сипаттайды; 1
температураның фотосинтездегі қызметін сипаттайды. 1
Барлығы 15
15

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *