СОР ЖБ Химия 7 сынып

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар
Химия
7-сынып
Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 7-сынып білім алушының «Химия» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар 7-сынып «Химия» пәні бойынша ұзақ мерзімді оқу бағдарламасы негізінде дайындалған.
Бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге Білім алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
Әдістемелік ұсыныстарда бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ, жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.
Әдістемелік ұсыныс жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.
2
Мазмұны
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР 4
«Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар» бөлім бойынша жиынтық бағалау 5
«Зат күйінің өзгерісі» бөлім бойынша жиынтық бағалау…………………….8
2 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР..13
«Атомдар. Молекулалар. Заттар» бөлім бойынша жиынтық бағалау…………….14
«Ауа. Жану реакциясы» бөлім бойынша жиынтық бағалау…………………….17
3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР…20
« Қарапайым химиялық реакциялар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау………….21
«Химиялық элементтердің периодтық кестесі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау…24
«Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым формула» бөлімі бойынша жиынтық
бағалау …………………………………………………………..27
4 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР..30
«Адам ағзасындағы химиялық элементтер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ……31
«Геологиялық химиялық қосылыстар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау…………34
3
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
4
«Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар»
бөлім бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.4.1.2 Таза заттар атомдардың немесе молекулалардың бір
түрінен түзілетінін білу
7.4.1.3 Элемент (жай зат), қоспа және қосылыс түсініктерін ажырата алу
7.4.1.5 Қоспалардың түрлерін және оларды бөлу әдістерін білу
Бағалау критерийі Білім алушы
• Таза заттың бірдей атом немесе молекулалардан тұратынын анықтайды
• Элементтер, қоспалар және қосылыстарды ажыратады
• Қоспалардың түрін атайды
• Қоспаны бөлу тәжірибесін анықтайды
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі Қолдану
Тапсырма
1. (а) Төмендегілердің қайсысы таза зат?
A) Дистилденген су
B) Жемісті шырын
C) Қаймақты сүт Б) Лимонды шай
(Ъ) Таза затқа мысал келтіріңіз.
2. Суреттердің ішінен қайсысы элемент, қосылыс және қоспа екенін көрсетіңіз, жауабыңызды түсіндіріңіз.
3. Даурен химия кабинетінде практикалық жұмысты жүргізуді бастады. Мұғалім Дауренге 4 заттың қоспасы: су + май, темір ұнтағы + құм, су + ас тұзы, су + бор кесегінен тұратын қоспаны бөліп алуды тапсырды.
(a) Қоспаның әрбір түрін анықтаңыз.
(b) Осы қоспаларды қалай бөлуге болады? Өз әдісіңізді ұсыныңыз. Жауабыңызды кестеге көрсетіңіз.
5
ж
А)
В)
С)
О)
Қоспа Қоспаның түрі Бөлу әдістері
Су + май
Темір үгіндісі + құм
Су + ас тұзы
Су + бор кесегі
Бағалау критерийі Тапсырма Дескриптор Балл
№ Білім алушы
Таза заттың бірдей атом 1 таза заттарды айырады; 1
немесе молекулалардан тұратынын анықтайды. таза затқа мысал келтіреді; 1
Элементтер, қоспалар және қосылыстарды 2 суреттен элементті ажыратып жазады; 1
ажыратады. суреттен қоспаны ажыратып жазады; 1
суреттен қосылысты ажыратып жазады; 1
Қоспалардың түрін атайды. 3 су + майдан тұратын қоспа қоспаның қандай түріне жататын айтады; 1
Қоспаны бөлу тәжірибесін анықтайды. темір ұнтағы + құмнан тұратын қоспа қоспаның қандай түріне жататын айтады; 1
су + ас тұзынан тұратын қоспа қоспаның қандай түріне жататын айтады; 1
су + бор кесегінен тұратын қоспа қоспаның қандай түріне жататын айтады; 1
су + майдан тұратын қоспаны бөлу әдісін анықтайды; 1
темір ұнтағы + құмнан тұратын қоспаны бөлу әдісін анықтайды; 1
су + ас тұзынан тұратын қоспаны бөлу әдісін анықтайды; 1
су + бор кесегінен тұратын қоспаны бөлу әдісін анықтайды. 1
Барлығы 13
6
«Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар» бөлім бойынша
жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Таза заттың бірдей атом немесе молекулалардан тұратынын анықтайды Таза заттарға сипаттама беріп басқа заттардан ажыратып мысалдар келтіргенде қиналады. □ Таза заттарды ажырата алуда/ таза затқа мысал келтіргенде қателіктер жібереді. □ Таза заттарға сипаттама беріп басқа заттардан ажыратады және мысалдар келтіреді. □
Элементтер, қоспалар және қосылыстарды ажыратады Элементтер, қоспалар және қосылыстар ұғымдарын толық ажыратқан кезде қиналады. □ Суреттен элементті ажыратып жазуда/ қоспаны ажыратып жазуда/ қосылысты ажыратып жазғанда қателіктер жібереді. □ Элементтер, қоспалар және қосылыстар ұғымдарын толық ажыратады. П
Қоспалардың түрлерін атайды Тәжірибе жасауда білімін және практикалық дағдыларын көрсетумен қатар берілген 4 қоспаның түрлерін анықтауда қиналады. | | Су + майдан тұратын қоспа /темір ұнтағы + құмнан тұратын қоспа / / су + ас тұзынан тұратын қоспа/ су + бор кесегінен тұратын қоспаларды түрін анықтауда қателіктер жібереді. | | Тәжірибе жасауда білімін және практикалық дағдыларын көрсетумен қатар берілген 4 қоспаның түрлерін анықтайды. □
Қоспаны бөлу тәжірибесін анықтайды Тәжірибе жасауда білімін және практикалық дағдыларын көрсетумен қатар берілген 4 қоспаның түрлерін және юөлу әдістерін түсіндіргенде қиналады. □ Су + майдан тұратын қоспаны/темір ұнтағы + құмнан тұратын қоспаны /су + ас тұзынан тұратын қоспаны/ су + бор кесегінен тұраты қоспаларды бөлу әдістерін түсіндіргенде қателіктер жібереді. □ Тәжірибе жасауда білімін және практикалық дағдыларын нкөрсетумен қатар берілген 4 қоспаның түрлерін және бөлу әдістерін түсіндіре алады. □
«Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі» бөлім бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.1.1.3 Физикалық және химиялық құбылыстарды
ажырату
7.1.1.4 Заттардың әртүрлі агрегаттық күйлерін білу және бөлшектердің кинетикалық теориясы тұрғысынан қатты, сұйық, газ тәріздес заттардың құрылымын түсіндіру
7.1.1.5 Салқындау үдерісін зерттеу, салқындау қисығын салу және оны талдау, бөлшектердің кинетикалық теориясына сай, өз бақылауларын түсіндіру
Бағалау критерийі Білім алушы
• Физикалық және химиялық құбылыстарды
ажыратады
• Физикалық және химиялық құбылыстардың
белгілерін анықтайды
• Қатты, сұйық және газ тәрізді заттардың құрылысын бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді
• Тәжірибелік мәліметтер негізінде салқындау қисығын салады
• Салқындау қисығының бөліктеріне анализ жасайды
• Салқындау және кристаллизация үрдістерін
бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі Қолдану
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
1. Төмендегі мысалдарды физикалық және химиялық құбылыстарға жіктеп олардың белгілерін анықтаңыз.
a) бұлттың түзілуі
b) ағаштың жануы
c) айранның ашуы Ъ) қыраудың басуы е) шаштың ағаруы
1) қорғасынның балқуы §) темірдің тот басуы
Физикалық құбылыс Физикалық құбылыстың белгісі Химиялық құбылыс Химиялық құбылыстың белгісі

2. Берілген суреттердің бірінде агрегаттық күйі газ тәрізді заттың бөлшектері көрсетілген. Осы суретті анықтап, өз таңдауыңызды бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіріңіз.
А Ә Б
Жауап:_____________________________________________________________________________
3. (а) Төмендегі ақпаратты қолданып, нафталиннің салқындау қисығының графигін салыңыз.
Уақыт/ мин 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Температура/ оС 90 88 85 83 82 80 80 80 80 80 80
Уақыт/ мин 11 12 13 14 15 16 17
Температура/ оС 79.9 79.8 79.7 78 74 69 66
(Ъ) Қисық графигінде салқындау және кристалдану үрдістерінің бөліктерін белгілеңіз.
(с) Салқындау және кристалдану үрдістерін бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіріңіз.
9
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Физикалық және химиялық құбылыстарды ажыратады 1 физикалық құбылыстарды жіктейді; 1
химиялық құбылыстарды жіктейді; 1
Физикалық және химиялық құбылыстардың белгілерін анықтайды физикалық құбылыстардың белгілерін анықтайды; 1
химиялық құбылыстардың белгілерін анықтайды; 1
Қатты, сұйық және газ тәрізді заттардың құрылысын бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді 2 суреттегі газ тәрізді затты анықтайды; 1
өз таңдауын бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді; 1
Тәжірибелік мәліметтер негізінде салқындау қисығын салады 3 абсцисса және ордината осьтеріне шамаларды дұрыс енгізеді; 1
бастапқы, кристалдану және минималды температура нүктелерін белгілейді; 1
нүктелерді кескін сызықпен байланыстырады; 1
Салқындау қисығының бөліктеріне анализ жасайды графикте салқындау қисығының бөліктерін анықтайды; 1
графикте кристалдану үрдісінің бөліктерін анықтайды; 1
Салқындау және кристалдану үрдістерін бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді салқындау үрдісін бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді; 1
кристалдану үрдісін бөлшектер теориясы тұрғысынан түсіндіреді. 1
Барлығы 13
10
«Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі» бөлім бойынша
жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Физикалық және Физикалық және химиялық Физикалық құбылыстарды жіктей Физикалық және химиялық
химиялық құбылыстарды құбылыстарды анықтап, алуда/ химиялық құбылыстарды жіктей құбылыстарды анықтап,
ажыратады белгілерін атаған кезде қиналады. алуда/ химиялық құбылыстардың белгілерін анықтауда/ физикалық құбылыстардың белгілерін анықтағанда қателіктер жібереді. белгілерін айтады.
Қатты, сұйық және газ Суреттегі қатты агрегаттық Суреттегі газ тәрізді затты анықтауда/ Суреттегі қатты агрегаттық
тәрізді заттардың күйдегі затты анықтағанда, өз таңдауын бөлшектер теориясы күйдегі затты анықтайды.
құрылысын бөлшектер өз таңдауын бөлшектер тұрғысынан түсіндіргенде қателіктер Өз таңдауын бөлшектер
теориясы тұрғысынан теориясы тұрғысынан жібереді. теориясы тұрғысынан
түсіндіреді түсіндірген кезде қиналады. түсіндіреді.
Тәжірибелік мәліметтер Тәжірибелік мәліметтерді Абсцисса және ордината осьтеріне Тәжірибелік мәліметтерді
негізінде салқындау қолданып график сызғанда шамаларды дұрыс енгізгенде/ қолданып график сызады.
қисығын салады қиналады. бастапқы, кристалдану және минималды температураларының нүктелерін белгілегенде/ нүктелерді кескін сызықпен байланыстырғанда қателеседі.
Салқындау қисығының Графиктің бөліктеріне анализ Графикте салқындау қисығының Графиктің бөліктеріне толық
бөліктеріне анализ жасайды жасаған кезде қиналады. бөліктерін анықтағанда/ графикте кристалдану үрдісінің бөліктерін анықтағанда қателіктер жібереді. анализ жасайды.
Салқындау және Жұмыс қорытындысын бөлшектер салқындау үрдісін бөлшектер Жұмыс қорытындысын бөлшектер
кристаллизация теориясы тұрғысынан кең теориясы тұрғысынан түсіндіргенде/ теориясы тұрғысынан кең
үрдістерін бөлшектер ауқымды түсіндіргенде қиналады. кристалдану үрдісін бөлшектер ауқымды түсіндіреді.
теориясы тұрғысынан теориясы тұрғысынан түсіндіргенде
түсіндіреді қателіктер жібереді.
12
2 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Атомдар. Молекулалар. Заттар» бөлім бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.1.2.3 Элементтерді металдар мен бейметалдарға жіктеу
7.1.2.5 Протон, электрон, нейтронды және олардың атомдағы орналасу тәртібін, массасын зарядын білу 7.1.2.7 Изотоп түсінігін білу
Бағалау критерийі Білім алушы
• Элементтерді металл және бейметалдарға жіктейді
• Атом құрамындағы ұсақ бөлшектерді көрсете алады
• Элементті анықтап, оның бөлшектерінің атаулары және саны туралы толық сипаттама береді
• Изотоп анықтамасын баяндайды
• Элементтердің әр түрлі изотоптарына мысал келтіреді
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну деңгейі
Тапсырма
1. Берілген элементтерді металл және бейметалға жіктеңіз: К, №, В, ^і, N Аг, А1, Р, 8, Х.
Металл Бейметалл

2. Сіздерге литий элементінің атом құрылысы берілген. Осы атом құрамындағы бөлшектерді атаңыз:
3. Атомның қарапайым бөлшектері бойынша кестені толтырыңыз.
Атом түрі Атомдық массалық саны Протон саны Нейтрон саны
Көміртек-13
Оттек-18
Хлор-37
14
4. Изотоптардың қасиеттерін алғаш рет ХХ ғасырдың басында анықтаған.
(а) Изотоп терминіне анықтама беріңіз.
(Ь) Кез келген екі элементтің изотоптарына мысал келтіріңіз.
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Элементтерді металл және бейметалдарға жіктейді. 1 металдарды жіктейді; 1
бейметалдарды жіктейді; 1
Атом құрамындағы ұсақ бөлшектерді көрсете алады. 2 протонды көрсетеді; 1
электронды көрсетеді; 1
нейтронды көрсетеді; 1
Элементті анықтап, оның бөлшектерінің атаулары және саны туралы толық сипаттама береді. 3 екі элементтің символын немесе аталуын жазады; 1
олардың протон санын көрсетеді; 1
олардың атомдық массалық санын көрсетеді. 1
Изотоп анықтамасын баяндайды. Элементтердің әр түрлі изотоптарына мысал келтіреді. 4 қасиеттерін анықтайды; 1
мысал келтіреді 1
Барлығы 9
15
«Атомдар. Молекулалар. Заттар» бөлім бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға
арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийлері Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Элементтерді металл және бейметалдарға жіктейді Металдарды және бейметалдар анықтауда және екі топқа да жатпайтындыған тапқанда қиналады. ды Металдарды жіктеуде/ бейметалдарды жіктеуде қателіктер жібереді. Металдарды және бейметалдард дұрыс анықтайды және екі топқа да жатпайтынын бөліп алады. ы і
Атом құрамындағы ұсақ бөлшектерді көрсете алады Атом құрамына кіретін протон нейтрон және электронды көрсеткенде қиналады. Атом құрамынан кіретін протонды көрсеткенде/нейтронд көрсеткенде/электронды көрсеткенде қателіктер жібереді ы Атом құрамына кіретін протон, нейтрон және электронды көрсетеді.
Изотоп анықтамасын баяндайды Изотоптың анықтамасын толық жазуда қиналады. Изотоптың қасиеттерін сипаттағанда/ненің түрі екендіп білгенде қателіктер жібереді; н Изотоптың анықтамасын толық жазады.
Элементтердің әр түрлі изотоптарын мысалға келтіреді Изотоптың протон санын да атомдық массасын да көрсеткен қиналады. де Екі элементтің символын немес аталуын жазғанда/олардың протон санын көрсеткенде/атомдық массасын көрсеткенде қателеседі. Изотоптың протон санын да атомдық массасын да көрсетед і.
«Ауа. Жану реакциясы» бөлім бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.3.1.1 Ауа құрамын білу
7.3.1.3 Атмосфералық ауаны ластанудан қорғаудың маңызын түсіну
7.3.1.4 Затты жағуға қажетті жағдайларды және жану реакциясының өнімдерін білу
Бағалау критерийі Білім алушы
• Ауаның сапалық және сандық құрамын анықтайды
• Атмосфералық ауаның ластанудан қорғау жөнінде қорытынды жасайды
• Заттардың жану шарттарын анықтап, өнімдерін көрсетеді
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
1. Ауаның құрамындағы негізгі үш компонентті анықтап, олардың атмосферада таралу мөлшерін пайызбен жазыңыз.
2. Үлкен қалаларда ауаның ластануы жоғары дәрежеде байқалады.
Осындай қалаларда атмосфералық ауаның ластануын азайту үшін қандай екі шара қолдануға болады?
3. Асылзат балауыз шамды жақты да, шамның үстін шыны стаканмен жауып қойды. Біраз уақыттан кейін жалын өшіп, шыны стаканның қабырғаларында тамшылар байқалады. Жалынның өшу себебін түсіндіріп, жану өнімдерін анықтаңыз.
Жалынның өшу себебі:
Жану өнімдері:
1
2
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Ауаның сапалық және сандық құрамын анықтайды. 1 негізгі үш компонентті көрсетеді; 1
олардың мөлшерін пайызбен көрсетеді; 1
Атмосфералық ауаның ластанудан қорғау жөнінде қорытынды жасайды. 2 ластануды азайтудың шарасын ұсынады; 1
жалынның өшу себебін ұсынады; 1
Заттардың жану шарттарын анықтап, өнімдерін көрсетеді. 3 жалынның өшу себебін ұсынады; 1
жану өнімінің екі мысалын келтіреді, 1
жану шарттарын келтіреді; 1
Барлығы 7
18
«Ауа. Жану реакциясы» бөлім бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийлері Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Ауаның құрамын анықтайды Ауаның құрамын толық жазуда қиналады. Ауаның құрамын кіретін непізпі үш компонентті көрсеткенде/ олардың мөлшерін пайызбен көрсеткенде қателіктер жібереді. Ауаның құрамын толық жазады.
Атмосфералық ауаның Ластануды азайтудың екі Ластануды азайтудың шарасын Ластануды азайтудың екі
ластанудан қорғау жөнінде қорытынды жасайды шараларын көрсеткенде қиналады. ұсынғанда/ жалынның өшу себебін ұсынғанда қателіктер жібереді. шарасын ұсынады.
Заттардың жану Жану процесін түсініп және Жалынның өшу себебін Жану процесін түсінеді және
шарттарын анықтап, өнімдерін көрсетеді реакция өнімдерін атағанда қиналады. ұсынғанда/ жану өніміне мысал келтірпенде/ жану шарттарын келтіргенде қателіктер жібереді. реакция өнімдерін атайды.
3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
20
«Химиялық реакциялар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.3.4.1 «Қышқылдық» және «сабындылық» қасиеттер кейбір
табиғи қышқылдар мен сілтілердің белгілері болуы мүмкін екендігін білу
7.2.2.2 Сұйылтылған қышқылдардың әртүрлі металдармен реакцияларын зерттеу жәнесутек газының сапалық реакциясын жүзеге асыру
7.2.2.4 Кейбір карбонаттардың сұйылтылған қышқылдармен реакцияларын зерттеу және көмірқышқыл газының сапалық реакциясын жүзеге асыру
Бағалау критерийі Білім алушы
• Табиғи қышқылдарды және сілтілерді анықтайды
• Сұйылтылған қышқылдардың металмен реакция нәтижесін анықтайды
• Карбонат тұздарының қышқылмен реакция нәтижесін көрсетеді
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
1. Қышқылдар көптеген жемістер мен өсімдіктерде кездеседі.
(a) Табиғатта кездесетін 2 қышқылды атаңыз.
(b) Қышқылдарды анықтаудың бір жолын сипаттап беріңіз.
2. Сутек газы атмосферада аздаған мөлшерде кездеседі.
(а) Қай суретте сутек газын жинау әдісі бейнеленген?
тҒРч М
Сурет 1
(b) Өз тандауыңызды түсіндіріңіз.
(c) Сутек газын зертханада алу үшін қандай реагенттерді пайдаланады?
3. Мәрмәр, бор, әктас құрамы бір-біріне ұқсас болады.
(a) Жоғарыдағы заттарға тұз қышқылымен әсер еткенде қандай газ бөлінеді?
(b) (а) бөліміндегі газды анықтаудың бір жолын ұсыныңыз.
Сурет 2
21
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Табиғи қышқылдарды анықтай алады 1 табиғатта кездесетін қышқылдарға бір мысал келтіреді; 1
табиғатта кездесетін қышқылдарға екі мысал келтіреді; 1
қышқылдарға жалпы сипаттама береді; 1
Сұйылтылған қышқылдардың металмен реакция нәтижесін анықтайды 2 сутек газының алынуы бейнеленген суретті таңдайды; 1
сутек газының алынуында ескерілетін бір шарт атайды; 1
сутек газын алу үшін қолданылатын бірінші реагентті атайды; 1
сутек газын алу үшін қолданылатын екінші реагентті атайды; 1
реакцияның жүру шарттарын атайды; 1
Карбонатты тұздардың қышқылмен реакция нәтижесін көрсетеді 3 карбонатты тұздардың қышқылмен әрекеттескендегі түзілетін газды анықтайды; 1
түзілген газды анықтау жолын атайды. 1
Барлығы 9
22
«Химиялық реакциялар» бөлімі бойынша
жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийлері Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Табиғи қышқылдарды Табиғатта кездесетін Табиғатта кездесетін бірінші Табиғатта кездесетін
анықтай алады қышқылдарды атағанда қышқылды/екінші қышқылды қышқылдарды атап, олардың
қиналады, олардың сипатына байланысты анықтауда қиналады. атағанда/қышқылға сипаттама бергенде қателіседі. сипатына байланысты анықтайды.
Сұйылтылған Сутек газын алуда Сутек газын алуда қолданылатын Сутек газын алуда қолданылатын
қышқылдардың металмен қолданылатын реагенттерді құралдың суретін таңдауда/ реагенттерді атайды және реакция
реакция нәтижесін біледі және реакция жүру шарттарын атағанда қиналады. ескерілетін бір шартты атауда/ қолданылатын бірінші реагентті/ екінші реагентті атауда/реакция жүру шарттарын атағанда қателеседі. жүру шарттарын атайды.
Карбонатты тұздардың Карбонатты тұздардың Карбонатты тұздардың қышқылмен Карбонатты тұздардың
қышқылмен реакция қышқылмен әрекеттескендегі әрекеттескендегі түзілетін газды қышқылмен әрекеттескендегі
нәтижесін біледі түзілетін газды және оны анықтауда/анықтаудың жолын түзілетін газды және оны анықтау
анықтаудың жолын атауда қиналады. атағанда қателеседі. жолын атайды.
23
«Химиялық элементтердің периодтық кестесі»
бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.2.1.1 И. Дёберейнер, Дж. Ньюлендс,
Д.И. Менделеевтің еңбектерінің мысалында элементтердің жіктелуін білу және салыстыру
7.2.1.2 Периодтық кестенің құрылымын білу және сипаттау: топтар мен периодтар
Бағалау критерийі Білім алушы
• Химиялық элементтердің жіктелу принциптерін анықтайды
• Периодтық кестенің құрылу принципін анықтайды
• Элементтерді қасиеттеріне қарай ретпен орналасуын анықтайды
Ойлау дағдыларының Қолдану
деңгейі Білу және түсіну
Тапсырма
1. Периодтық жүйені зерттепен ғалымдардың принциптерін сипаттап, кестені толтырыңыз.
Ғалымдар Химиялық элементтерді жүйелеу принциптері
И.В. Доберейнер
Д.А. Ньюлендс
Д.И. Менделеев
2. Д.И. Менделеев не себепті кейбір элементтердің периодтық кестеде оның теориясына сәйкес емес орналасуын түсіндіре алмады?
3. Мына элементтерді берілген топтар бойынша жіктеңіз:
С1, Ка, Ғ, К, Не, Ьі, Вг, Ке, Аг, КЪ.
Сілтілік металдар:________________________________________________________________________
Галогендер:_______________________________________________________________________________
Инертті паздар: __________________________________________________________________________
24
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Химиялық элементтердің жіктелу принциптерін анықтайды 1 И.В. Доберейнердің элементтерді жүйелеу принципін атайды; 1
Д.А. Ньюлендстің элементтерді жүйелеу принципін атайды; 1
Д.И. Менделеевтің элементтерді жүйелеу принципін атайды; 1
Периодтық кестенің құрылу принципін анықтайды 2 Д.И. Менделеевтің кейбір элементтердің периодтық кестеде оның теориясына сәйкес емес орналасуына бір мысал келтіреді; 1
Д.И. Менделеевтің кейбір элементтердің периодтық кестеде оның теориясына сәйкес емес орналасуына бір өзпеше мысал келтіреді; 1
Элементтерді қасиеттеріне қарай ретпен орналасуын анықтайды 3 сілтілік металдарды анықтайды; 1
галогендерді анықтайды; 1
инертті паздарды анықтайды. 1
Барлығы 8
25
«Химиялық элементтердің периодтық кестесі» бөлімі бойынша
жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні____________________________
Бағалау критерийлері Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Химиялық И.В. Доберейнердің, Д.А. И.В. Доберейнердің, Д.А./ И.В. Доберейнердің, Д.А.
элементтердің Ньюлендстің және Д.И. Ньюлендстің/Д.И. Менделеевтің Ньюлендстің және Д.И.
жіктелу Менделеевтің элементтерді элементтерді жүйелеу принциптерін Менделеевтің элементтерді жүйелеу
принциптерін анықтайды жүйелеу принциптерін атауда қиналады. атағанда қателіктер жібереді. принциптерін атайды.
Периодтық кестенің Д.И. Менделеевтің кейбір Д.И. Менделеевтің кейбір Д.И. Менделеевтің кейбір
құрылу принципін элементтердің периодтық элементтердің периодтық кестеде элементтердің периодтық кестеде
анықтайды кестеде оның теориясына сәйкес емес орналасуына мысал келтіргенде қиналады. оның теориясына сәйкес емес орналасуына бір мысал/сәйкес емес орналасуына бір өзгеше мысал келтіргенде қателіктер жібереді. оның теориясына сәйкес емес орналасуына екі мысал келтіреді.
Элементтерді Сілтілік металдарды, Сілтілік металдарды/ галогендерді/ Сілтілік металдарды, галогендерді,
қасиеттеріне қарай ретпен орналасуын анықтайды галогендерді, инертті газдарды анықтауда қиналады. инертті газдарды анықтауда қателіктер жібереді. инертті газдарды анықтайды.
26
«Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым формула»
бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.1.2.9 Табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің
атомдық массалары бөлшек сан болатындығын түсіну
7.1.2.15 Элементтердің атауларын, валенттілікті және олардың қосылыстардағы атомдық қатынастарын қолдана отырып, биэлементті химиялық қосылыстардың формулаларын дұрыс құра білу
7.1.2.16 Химиялық қосылыстың формуласы бойынша салыстырмалы молекулалық/ формулалық массасын есептеу
Бағалау критерийі Білім алушы
• Табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің орташа салыстырмалы атомдық массаларын есептейді және олардың бөлшек екенін анықтайды
• Элементтердің атаулары мен олардың қосылыстардағы атомдық қатынастарын қолданып, бинарлы химиялық қосылыстардың формулаларын анықтайды
• Қосылыстың формуласы бойынша салыстырмалы «молекулалық» массасын анықтайды
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну, қолдану
деңгейі Тапсырма
1. Хлордың табиғатта екі изотопы белпілі. Массалық нөмірі 35 және 37-ге тең хлор изотоптарының табиғатта таралуы сәйкесінше, 75% және 25%.
(a) Неліктен химиялық элементтер периодтық жүйесінде хлордың атомдық массасы 35.45 деп көрсетілгенін түсіндіріңіз.
(b) (а) бөліміндегі түсіндірпеніңізді есептеулер арқылы дәлелдеңіз.
2. Атомдық қатынастары 1:2 болатын оттек пен натрийден түзілетін қосылыстың молекулалық формуласын жазыңыз.
3. Құмның қарапайым формуласы 8і02.
8іӨ2 —нің салыстырмалы молекулалық массасын есептеңіз.
27
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің орташа салыстырмалы атомдық массаларын есептейді және олардың бөлшек екенін анықтайды 1 орташа салыстырмалы атомдық массаның бөлшек сан екенін түсіндіреді; 1
орташа салыстырмалы атомдық массаның мәнін анықтайды; 1
Элементтердің атаулары мен олардың қосылыстардағы атомдық қатынастарын қолданып, бинарлы химиялық қосылыстардың формулаларын анықтайды 2 қосылыстың молекулалық формуласын жазғанда металдардың көбінесе бірінші жазылатынын ескереді; 1
оттек пен натрийден түзілетін қосылыстың молекулалық формуласын жазады; 1
Қосылыстың формуласы бойынша салыстырмалы «молекулалық» массасын анықтайды 3 салыстырмалы молекулалық массасын есептеудің формуласын жазады; 1
салыстырмалы молекулалық массаны есептейді. 1
Барлығы 6
28
«Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым формула» бөлімі бойынша
жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні__________________________
Бағалау критерийі
Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен
Орта
Жоғары
Табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің орташа салыстырмалы атомдық массаларын есептейді және олардың бөлшек екенін анықтайды
Орташа салыстырмалы атомдық массаның бөлшек сан екенін түсіндірпенде және оның мәнін анықтағанда қиналады.
Орташа салыстырмалы атомдық массаның бөлшек сан екенін түсіндіруде/ атомдық массаның мәнін анықтауда қателіктер жібереді.
Орташа салыстырмалы атомдық массаның бөлшек сан екенін түсіндіреді оның мәнін анықтайды.
Элементтердің атаулары мен олардың қосылыстардағы атомдық қатынастарын қолданып, бинарлы химиялық қосылыстардың формулаларын анықтайды
Қосылыстың молекулалық формуласын жазғанда металдардың көбінесе бірінші жазылатынын ескеруде және оттек пен натрийден түзілетін қосылыстың молекулалық формуласын жазғанда қиналады.
Қосылыстың молекулалық формуласын жазғанда металдардың көбінесе бірінші жазылатынын ескеруде/ оттек пен натрийден түзілетін қосылыстың молекулалық формуласында индекстерін жазғанда қателіктер жібереді.
Қосылыстың молекулалық формуласын жазғанда металдардың көбінесе бірінші жазылатынын ескереді және оттек пен натрийден түзілетін қосылыстың молекулалық формуласын жазады.
Қосылыстың формуласы бойынша салыстырмалы «молекулалық» массасын анықтайды
Салыстырмалы молекулалық массасын есептеудің формуласын жазғанда және салыстырмалы молекулалық массаны есептепенде қиналады.
Салыстырмалы молекулалық массасын есептеудің формуласын жазуда/салыстырмалы молекулалық массаны есептепенде қателеседі.
Салыстырмалы молекулалық массасын есептеудің формуласын жазады және салыстырмалы молекулалық массаны есептейді.
29
4 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
30
«Адам ағзасындағы химиялық элементтер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты 7.5.1.2 Тағамдық өнімдердің бір қатарын: қант, крахмал,
(көмірсулар), нәруыз, майларды білу және анықтай алу
7.5.1.3 Адам ағзасына кіретін элементтерді (О, С, Н, N Са, Р, К) білу
7.5.1.4 Тыныс алу үдерісін түсіндіру
Бағалау критерийі Білім алушы
• Көмірсулар, нәруыздар және майларды сапалық реакциялары нәтижесінде байқалатын өзгеріс арқылы анықтайды
• Адам ағзасында кездесетін элементтерді жазып, оларды сипаттайды
• Тыныс алу процесінің химиялық өзгерістерін сипаттайды
Ойлау дағдыларының Білу және түсіну
деңгейі Қолдану
Тапсырма
1. Органикалық заттарды қарапайым реациялар арқылы анықтауға болады, қай реакция арқылы қандай органикалық қосылысты анықтауға болатынын және қандай өзгеріс болатынын кестенің сәйкес жолына жазыңыз.
Реагент Органикалық зат Байқалатын өзгеріс
Мыс сульфаты және натрий гидроксиді ерітінділері (Биурет реакциясы)
Йодтың спирттегі ерітіндісі
2. Адам ағзасында кездесетін екі элементті атап, олардың маңыздылығын сипаттаңыз.
3. Фотосинтез және тыныс алу процесстерін салыстырыңыз:
Тыныс алу
Реакцияға түсетін заттар
Реакция нәтижесінде түзілетін заттар
Энергия (сіңіріледі/ бөлінеді)
31
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Көмірсулар және нәруыздардың сапалық реакцияларын байқалатын өзгеріс арқылы анықтайды 1 биурет реакциясының қай органикалық қосылысты анықтайтынын жазады; 1
биурет реакциясы нәтижесінде болатын өзгерісті жазады; 1
йодтың спирттегі ерітіндісінің қай органикалық қосылысты анықтайтынын айтады; 1
органикалық қосылыстың йодпен реакциясы нәтижесінде болатын өзгерісті жазады; 1
Адам ағзасында кездесетін элементтерді жазып, оларды сипаттайды 2 адам ағзасында кездесетін екі элементті жазады; 1
екі элементтің маңыздылығын сипаттайды; 1
Тыныс алу процесінің химиялық өзгерістерін сипаттайды 3 тыныс алу процесінің реагенттерін толық жазады; 1
тыныс алу процесінің өнімдерін толық жазады; 1
тыныс алу процесінің барысында энергияның қалай өзгеретінін айтады. 1
32
«Адам ағзасындағы химиялық элементтер» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Көмірсулар және Биурет реакциясының және Биурет реакциясының қай органикалық Биурет реакциясының және йодтың
нәруыздардың йодтың нені анықтайтындарын қосылысты анықтайтынын жазуда/ Биурет нені анықтайтындарын жазады
сапалық реакцияларын жазғанда және нәтижесінде реакциясы нәтижесінде болатын өзгерісті және нәтижесінде қандай өзгерістер
байқалатын өзгеріс қандай өзгерістер болатынын жазуда/ йодтың спирттегі ерітіндісінің қай болатынын көрсетеді.
арқылы анықтайды көрсетуде қиналады. органикалық қосылысты анықтайтынын айтуда/ органикалық қосылыстың йодпен реакциясы нәтижесінде болатын өзгерісті көрсеткенде қателіктер жібереді.
Адам ағзасында Адам ағзасында кездесетін екі Адам ағзасында кездесетін екі элементті Адам ағзасында кездесетін екі
кездесетін элементті жазғанда және жазуда/ екі элементтің маңыздылығын элементті жазады және олардың
элементтерді жазып, оларды сипаттайды олардың маңыздылығын сипаттағанда қиналады. сипаттағанда қателіктер жібереді. маңыздылығын сипаттайды.
Тыныс алу процесінің Тыныс алу процесінің реагенттері Тыныс алу процесінің реагенттерін толық Тыныс алу процесінің реагенттері
химиялық өзгерістерін мен өнімдерін жазғанда, жазуда/ тыныс алу процесінің өнімдерін мен өнімдерін толық жазып,
сипаттайды энергияның өзгеруін дұрыс атағанда қиналады. толық жазуда/ тыныс алу процесінің барысында энергияның қалай өзгеретінін айтуда қателіктер жібереді. энергияның өзгеруін дұрыс атайды.
33
«Геологиялық химиялық қосылыстар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
7.4.2.2 Кейбір минералдар мен пайдалы табиғи қосылыстардың кендерге жататынын білу
7.4.2.3 Металды алу үшін кенді өңдеу үдерісін сипаттау
7.4.2.4 Қазақстан қандай минералды және табиғи ресурстармен бай екендігін және олардың кен орындарын білу
7.4.2.5 Табиғи ресурстарды өндірудің қоршаған ортаға әсерін зерделеу
Білім алушы
• «Кен» ұғымын толық сипаттайды
• Берілген металдардың қандай минералдан алынатынын анықтайды
• Қазақстандағы маңызды табиғи ресурстарды сипаттайды
• Кен өндірудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді
Білу және түсіну Қолдану
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
1. «Кен» ұғымына анықтама беріңіз.
2. Минералдар және олардан алынатын металдарды сәйкестендіріңіз.
А) Мыс
В) Темір
С) Натрий
^) Алюминий

1) глинозем
2) малахит
3) пирит
4) галит
5) кальцит
А В С Б

3. Қазақстанда көп көлемде өндіретін табиғи ресурсқа мысал келтіріп, оны өндіретін кен орнын атаңыз.
4. Металды кен орындарынан қазып алғанда қоршаған ортаға тигізетін әсерін сипаттаңы
34
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
«Кен» ұғымын толық сипаттайды 1 кеннің құрамына кіретін пайдалы қазбалар түрлерін айтады; 1
кеннің экономикалық тиімді шикізат екенін ескереді; 1
Берілген металдардың қандай минералдан алынатынын анықтайды 2 мыс металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіреді; 1
темір металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіреді; 1
Қазақстандағы маңызды табиғи ресурстарды сипаттайды 3 натрий металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіреді; 1
алюминий металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіреді; 1
Қазақстандағы маңызды табиғи ресурстарды сипаттайды 4 Қазақстанда өндірілетін маңызды табиғи ресурсты атайды; 1
аталған табиғи ресурстың өндірілетін жерін анықтайды; 1
кен орындарын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін оң әсерін атайды. 1
35
«Г еологиялық химиялық қосылыстар» бөлім бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
«Кен» ұғымын Кеннің құрамына кіретін пайдалы Кеннің құрамына кіретін пайдалы Кеннің құрамына кіретін
толық сипаттайды қазбалар түрлерін атағанда және қазбалар түрлерін айтуда/кеннің пайдалы қазбалар түрлерін
экономикалық тиімді шикізат экономикалық тиімді шикізат екенін айтады және кеннің
екенін ескеруде қиналады. ескеруде қателіктер жібереді. экономикалық тиімді шикізат екенін ескереді. —
Берілген Төрт металл мен оларға сәйкес Мыс металын сәйкес келетін Төрт металл мен оларға сәйкес
металдардың қандай минералдарды сәйкестендіргенде минералмен сәйкестендіруде/ темір минералдарды сәйкестендіреді.
минералдан алынатынын анықтайды қиналады. металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіруде/ натрий металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіруде/ алюминий металын сәйкес келетін минералмен сәйкестендіргенде қателеседі.
Қазақстандағы Қазақстанда өндірілетін маңызды Қазақстанда өндірілетін маңызды Қазақстанда өндірілетін
маңызды табиғи табиғи ресурсты атауда және табиғи ресурсты атауда/ аталған табиғи маңызды табиғи ресурсты атайды
ресурстарды аталған табиғи ресурстың ресурстың өндірілетін жерін анықтауда/ және аталған табиғи ресурстың
сипаттайды өндірілетін жерін анықтағанда қиналады. кен орындарын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін оң әсерін атауда қателеседі. өндірілетін жерін анықтайды.
36
Кен өндірудің Кен орындарын қазған кезде
қоршаған ортаға қоршаған ортаға типзетін
әсерін түсіндіреді эсерлерін атағанда, оларды
түсіндіргенде қиналады.
Кен орындарын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін оң әсерін атауда/кен орындарын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін теріс әсерін атауда/осы әсерлердің оң жэне теріс екенін айқындап түсіндіргенде қателіктер жібереді.
Кен орындарын қазған кезде қоршаған ортаға тигізетін оң жэне теріс әсерін атайды жэне оларды түсіндіреді.
37
38

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *