СОЧ ТЖБ Дүниежүзі тарихы 10 сынып ҚГБ

«Дүниежүзі тарихы» пәнінен тоқсандық жиынтық бағалау спецификациясы 10-сынып
(қоғамдық-гуманитарлық бағыты)

МАЗМҰНЫ
1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты…………………………..3
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар………..3
3. Күтілетін нәтижелер………………………………………….3
4. Ойлау дағдыларының деңгейі……………………………………4
5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды бөлу 6
6. Жиынтық бағалауды өткізу ережесі………………………………6
7. Модерация және балл қою……………………………………….6
I ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ…………………..7
II ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ…………………14
III ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ………………..21
IV ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ…………………29
2
1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты
Тоқсандық жиынтық бағалау оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының мазмұнына сәйкес, оқушылардың тоқсан барысында меңгерген білім, білік және дағдыларды анықтауға бағытталған.
Тоқсандық жиынтық бағалау оқу жоспарындағы тоқсан ішінде меңгеруге тиісті оқу мақсаттарына жету деңгейін тексереді.
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар
Жалпы орта білім беру деңгейінің қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы 10-11-сыныптарына арналған «Дүниежүзі тарихы» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
3. Күтілетін нәтижелер Білу:
— өркениеттердің тарихи типтері мен олардың ошақтарын;
— мемлекеттің тарихи түрлері мен мемлекеттік-құқықтық институттарының қалыптасуы мен даму кезеңдерін;
— әлемдік тарих барысына ықпал еткен әскери-саяси оқиғаларды;
— әлемдік мәдени-тарихи прогреске ықпал еткен әлемдік жаңалықтар және жетістіктерді;
— қазіргі әлемдік мәдениеттің жағдайы мен тарихын; адамның, қоғамның пайда болуы мен дамуына қатысты, әлем халықтары мен өркениеттерінің негізгі ғылыми теорияларын;
— әлемдік қоғамдық ойдың дамуына елеулі үлес қосқан тарихи қайраткерлерді;
— дүниежүзі тарихы бойынша негізгі жинақталған ғылыми еңбектерді біледі.
Түсіну
— мәдени-тарихи процесті оның бірлігі мен алуан түрлілігін;
— мемлекеттің тарихи формалары мен түрлерін, өркениеттің өзіндік ерекшеліктерін;
— мемлекеттік-құқықтық институттарының маңызын;
— әлемдік өркениеттердің қалыптасуы мен дамуына табиғи-географиялық факторлардың ықпалын;
— тарих барысына әскери-саяси оқиғалардың ықпалын;
— әлемдік тарихи-мәдени прогресс үшін адамзаттың жетістіктері мен ұлы ашылулардың маңызын;
— түрлі тарихи кезеңдерде әлемдегі саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени өзгерістерге ішкі және сыртқы факторлардың ықпалын;
— әлемдік қоғамдық ойдың дамуындағы тарихи аспектілерді;
— тарихтың дамуына тұлғалардың ықпалын;
— жаһандық әлемдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау үшін жалпы адамзаттық құндылықтардың маңызын түсінеді.
Қолдану
— уақыт пен кеңістікте әлемнің мәдени-өркениеттік орталықтары мен мемлекеттері құрылуын анықтау кезінде;
— мемлекеттердің түрлері мен тарихи формаларын, өркениеттердің өзіндік ерекшеліктерін анықтау барысында;
— түрлі тарихи кезеңдердегі әлем халықтарының саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуындағы ерекшеліктерін анықтауда;
— әлем тарихындағы тарихи тұлғалардың рөлін анықтау кезінде;
— өткен және қазіргі кездегі оқиғалар мен құбылыстарға қатысты өз позициясын анықтау кезінде тарихи ойлау дағдыларын қолданады.
3
Талдау
— әлем халықтарының ортақ белгілері мен ерекшеліктерін анықтай отырып тарихи дамуын;
— түрлі тарихи кезеңдерде қоғамның қалыптасуы мен дамуына түрлі факторлардың (географиялық, демографиялық, көші-қон, саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени және т.б.) ықпалын;
— себеп-салдар байланыстарын анықтау мақсатында әлем тарихының оқиғаларын, құбылыстарын, процестерін;
— тарихи тұлғалар қызметінің себептері мен нәтижелерін;
— тарихи деректерді;
— этногенез, саяси және мәдени процестерге қатысты негізгі ғылыми теорияларды;
— жаһандану жағдайында бүгінгі қоғамның даму үрдістері мен перспективаларын талдайды.
Жинақтау
— тарихи талдау әдістерін қолдана отырып шығармашылық, танымдық, зерттеушілік, жобалық сипаттағы жұмыстарды;
— әлем халықтарының тарихи дамуының жалпы заңдылықтары мен ерекшеліктерін анықтау мақсатында салыстырмалы тарихи сипаттамаларын;
— әлемдік тарихи-мәдени процесс туралы тұтас түсініктері мен тарихи санасын қалыптастыру үшін тұжырымдар мен гипотезаларды жинақтайды.
Бағалау
— түрлі тарихи кезеңдердегі қоғамның дамуына (географиялық, демографиялық, көші-қон, саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени және т.б.) түрлі факторлардың ықпал ету дәрежесін;
— әлем тарихының ықпалы контекстінде тарихи тұлғалар қызметін;
— әлемдік өркениеттің қалыптасуы мен дамуына түрлі әлем халықтары мәдениетінің қосқан үлесін;
— тарихи деректердің шынайылығын;
— әлем тарихының этникалық, саяси, мәдени және әлеуметтік-экономикалық мәселелері бойынша түрлі ғылыми теориялардың дәлелдік дәрежесін бағалайды.
4. Ойлау дағдыларының деңгейі
Ойлау дағдылары ның деңгейі Сипаттама Ұсынылатын тапсырмалар түрлері
Білу және түсіну өркениеттердің тарихи типтері мен олардың ошақтарын; мемлекеттің тарихи түрлері мен мемлекеттік-құқықтық институттарының қалыптасуы мен даму кезеңдерін; әлемдік тарих барысына ықпал еткен әскери-саяси оқиғаларды; әлемдік мәдени-тарихи прогреске ықпал еткен әлемдік жаңалықтар және жетістіктерді; мәдени-тарихи процесті оның бірлігі мен алуан түрлілігін; мемлекеттің тарихи формалары мен түрлерін, өркениеттің өзіндік ерекшеліктерін; мемлекеттік-құқықтық институттарының маңызын; әлемдік Деңгейді тексеру үшін Көп таңдауы бар тапсырмалар (КТБ) және/немесе Қысқа жауапты (ҚЖ) қажет ететін тапсырмаларды
4
өркениеттердің қалыптасуы мен дамуына табиғи-географиялық факторлардың ықпалын; тарих барысына әскери-саяси оқиғалардың ықпалын; әлемдік тарихи-мәдени прогресс үшін адамзаттың жетістіктері мен ұлы ашылулардың маңызын түсінеді. пайдалану ұсынылады
Қолдану «Өркениет» түсінігін зерттеудің негізгі әдістерін түсіндіру, антропогенездің әртүрлі теорияларын жүйелеу және тұжырымдау, қазіргі кездегі ассимиляция мен саны аз этностардың жойылып кету себептерін анықтау, тарихи оқиғаларды, процестер мен құбылыстарды түсіндіру үшін «ұлтшылдық», «шовинизм», «нәсілдік кемсітушілік» терминдерін қолдану, дәйекті қорытындылар жасай отырып, араб шапқыншылықтары мен мен крест жорықтарының себептерін анықтау, ЮНЕСКО қызметін мысалға ала отырып тарихи-мәдени мұраны сақтау жолдарын түсіндіру, өзгерістер пен сабақтастықтарды анықтай отырып, қазіргі кездегі өнердің даму тенденцияларын анықтау Қысқа жауапты (ҚЖ) қажет ететін тапсырмаларды және/немесе толық жауапты (ТЖ) қажет ететін тапсырмаларды пайдалану ұсынылады
Жоғары деңгей дағдылары Шаруашылық қызмет пен өркениеттік даму арасындағы байланысты талдау, қазіргі кездегі деструктивті діни ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін бағалау, Л.Н. Гумилевтің этностардың пайда болуы мен дамуы туралы ғылыми көзқарастарының ерекшеліктерін зерттеу, ежелгі өркениеттердің ерекшеліктерін оларға тән белгілерін салыстырмалы талдау негізінде анықтау, деректерді талдау негізінде саяси режимдер түрлерінің мықты және әлсіз жақтарын анықтай отырып, салыстыру, наполеон соғыстары мен Еуропа мемлекеттеріндегі капиталистік дамудың ілгерілеуі арасындағы себеп-салдарлық байланысты орнату, Шығыс Еуропадағы «барқыт» революцияларының мазмұны мен нәтижелерін талдау, революциялардың жағымды және жағымсыз салдарларын бағалау, Версаль-Вашингтон және Ялта-Потсдам жүйелерінің тиімділігін және олардың қазіргі заманға әсерін бағалау, деректерді талдау негізінде адамзаттың рухани-моральдық құндылықтардың қалыптасу қайнар көздерін анықтау,бұқаралық мәдениеттің ерекшеліктерін түсіндіріп, оның қазіргі қоғамға әсерін талдауәлем халықтарының тарихи-мәдени мұрасын зерттеу және сақтап қалудағы мұражайлардың рөлін түсіндіру. Деңгейді тексеру үшін Қысқа жауапты (ҚЖ) қажет ететін тапсырмаларды және/немесе толық жауапты (ТЖ) қажет ететін тапсырмаларды пайдалану ұсынылады
5
5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды бөлу
Тоқсан Білу және түсіну Қолдану Жоғары деңгей дағдылары
І 40% — 60%
ІІ — 80% 20%
Ш — 20% 80%
ІУ — 40% 60%
Барлығы 10% 35% 55%
6. Жиынтық бағалауды өткізу ережесі
Тоқсан бойынша жиынтық бағалау кезінде кабинетіңіздегі көмек ретінде қолдануға мүмкін болатын кез келген көрнекі құралдарды (диаграммалар, кестелер, постерлер, плакаттар немесе карталарды) жауып қойыңыз.
Тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталмас бұрын алғашқы бетінде жазылған нұсқауды оқып, білім алушыларға жұмыстың орындалу ұзақтығын хабарлаңыз. Білім алушыларға жұмыс барысында бір-бірімен сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз. Нұсқаулықпен таныстырып болғаннан кейін білім алушыларға тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталғанға дейін түсінбеген сұрақтарын қоюға болатындығы туралы айтыңыз.
Білім алушылардың жұмысты өздігінен орындап жатқандығына, жұмысты орындау барысында көмек беретін қосымша ресурстарды, мысалы: сөздіктер немесе калькуляторлар (спецификацияда рұқсат берілген жағдайлардан басқа уақытта) пайдалануларына
мүмкіндіктерінің жоқ екендігіне көз жеткізіңіз. Олардың жұмыс уақытында бір-біріне көмектесулеріне, көшіріп алуларына және сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз.
Оқушыларға дұрыс емес жауапты өшіргішпен өшірудің орнына, қарындашпен сызып қоюды ұсыныңыз.
Жұмыс барысында нұсқаулыққа немесе жұмыстың ұзақтығына қатысты білім алушылар тарапынан қойылған сұрақтарға жауап беруге болады. Жекелеген білім алушыларға көмек беруге негізделген кез келген ақпаратты оқуға, айтуға, өзгертіп айтуға немесе көрсетуге тыйым салынады.
Тоқсандық жиынтық бағалаудың аяқталуына 5 минут уақыт қалғандығын үнемі хабарлап отырыңыз.
Тоқсандық жиынтық бағалау аяқталғаннан кейін білім алушылардан жұмыстарын тоқтатып, қалам/қарындаштарын партаның үстіне қоюларын өтініңіз.
7. Модерация және балл қою
Барлық мұғалімдер балл қою кестесінің бірдей нұсқасын қолданады. Модерация үдерісінде бірыңғай балл қою кестесінен ауытқушылықты болдырмау үшін жұмыс үлгілерін балл қою кестесіне сәйкес тексеру қажет.
6
І ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
I тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы — 40 минут Балл саны — 30
Тапсырмалар түрлері:
КТБ — Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ — Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ — Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы бар тапсырмаларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.
7
І тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау дағдыларының деңгейі Тапсырма саны* Тапсырма №* Тапсыр ма түрі* Орындау уақыты, мин* Балл * Бөлім бойынша балл
10.1.1.2 «Өркениет» түсінігін зерттеудің негізгі әдістерін түсіндіру Білу және түсіну 1 1 КТБ 5 4
10.1.2.2 Шаруашылық қызмет пен өркениеттік даму арасындағы байланысты талдау Жоғары деңгей дағдылары 1 2 ТЖ 5 4
Өркениет: даму 10.1.3.1 Ежелгі өркениеттердің ерекшеліктерін оларға тән белгілерін салыстырмалы талдау негізінде анықтау Жоғары деңгей дағдылары 1 3 ТЖ 15 10 30
ерекшеліктері 10.1.3.10 Қазіргі кездегі деструктивті діни ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін бағалау Жоғары деңгей дағдылары 1 4 ТЖ 10 8
10.1.4.5 Ежелгі және орта ғасырлардағы жаулап алушылық жорықтардың себептерін түсіндіру Білу және түсіну 1 5 КТБ 5 4
БАРЛЫҒЫ: — 5 — — 40 30 30
Ескерту: * — өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
8
Тапсырмалар және балл қою кестесі үлгілері «Дүниежүзі тарихы» пәнінен І тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
1. Ғасырлар бойы қалыптасқан өркениет пен мәдениет ұғымын сол теорияларды ұстанған немесе негізін қалаған тұлғалардың есімімен сәйкестендіріңіз.
№ Тұлға Ұғым
1 Д.Белл А Өркениет — мәдениеттің ақыры, оның “кәрілік” шағы, руханилықтың антиподы
2 О.Шпенглер В Өркениет — этностар мен мемлекеттерге тән мәдениеттің оқшау түрі
3 Л.Морган С Өркениет — тағылық пен варварлықтан кейінгі тарихи-мәдени саты
4 А.Тойнби Б Өркениет — мәдениеттің прогресі, болашаққа бой сермеуі, қоғамның парасаттылық деңгейі
[4]
2. Төмендегі аграрлық өркениет туралы философтардың сөздерімен танысып шығып, «Шаруашылық қызмет адамзаттың өркениеттік дамуына әсер етеді» — деген пікірмен қаншалықты келісесіз немесе келіспейсіз (көзқарасыңызға 2 дәлел, 2 дәйек келтіріңіз) интеллект картасын толтырыңыз.
«Индустриализацияга дейінгі өркениеттерде өмір» — ең алдымен табигатпен өзара әрекеттесу. Еңбек ұжымы негізінен өндіруші өнеркәсіппен айналысады: ауыл шаруашылыгы және орман шаруашылыгы, тау-кен және балық аулау. Адам бұлшық етпен күшті қолданады, алдыңгы ұрпақтардан мұра болган әдістерді қолданады …
Д.Белл
«Бірінші толқын» (ягни аграрлық) өркениеттер «тірі аккумуляторлардан» — адамның және жануарлардың немесе күн, жел мен судың, бұлшық еттер күшінен — энергия алды …әдетте қолмен жасалған бұйымдар, қарапайым әдіспен жасалған және тапсырыс бойынша…
А.Тоффлер
Дәлел
Дәйек
г ч
Дәлел
Дәйек
>■ -*
Келіспеймін
Дәлел
Дәйек
[4]
9
3. Ұсынылған сұрақтардың негізінде БАТЫС және ШЫҒЫС өркениеттеріне салыстырмалы талдау жүргізіңіз.
БАТЫС өркениеті ШЫҒЫС өркениеті
Меншік формасы
Саяси биліктің формасы
Табиғатқа көзқарасы
Дінге көзқарасы
Прогресске қатысты көзқарасы
[10]
4. Қазіргі кездегі деструктивті діни ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін бағалай отырып, РЕ8Т талдауын жасаңыз.
Саяси Р Экономикал ық Е
1. 1.

2. 2.

Әлеуметтік 8 Технологиял ық Т
1. 1.

2. 2.

[8]
5. Ежелгі және орта ғасырлардағы жаулап алушылық жорықтардың негізгі себептерінің қайсысы жалған, қайсысы ақиқат екенін ажыратып кестеге дұрыс нұсқасын қойып шығыңыз.
A) Арабтардың жаулап алу согыстары. Араб феодалдары «дін үшін соғыс» жиһад ұранымен басқа халықтарға, елдерге басқыншылық жорықты бастайды.
B) Наполеон согыстары. Моңғол тайпаларының басын біріктіріп, көрші мемлекеттердің территориясын басып алып империя құру
C) Шыңғысханның жорықтары. Мемлекеттегі революциялық жағдайларды пайдаланып, монархияны қайта орнатып империя құру
Б) Крест жорықтары. Еуропада жердің жетіспеушілігі, діни соғыс, бай араб жерлерін басып алу т.с.с.
ЖАЛҒАН АҚИҚАТ

[4]
10
Балл қою кестесі
Тапсыр ма № Жауап Балл Қосымша мәлімет
1 1-Б 2-А 3-С 4-В 4
2 Келісемін Дәлел: Шаруашылық қызметке тікелей қатысты. Көшпелілер өркениеті — адамзаттың даму тарихындағы ең жарқын беттердің бірі. Дәйек: Әлемдік көшпенділік жүйесіндегі қазақ көшпелі қоғамы экономикалық, әлеуметтік-саяси және мәдени-тұрмыстық этникалық өмірдің жоғары деңгейін қалыптастырды. Дәлел: Өнеркәсіптік өркениет, оның басты артықшылығы техникалық даму, қала дамуының жылдамдығы. Дәйек: Өркениеттердің өзара ықпалдасуы мәдениеттің таралуына алып келді. 4 Білім алушының таңдауына байланысты жауабы ескеріледі
Келіспеймін Дәлел: Шаруашылық қызметсіз-ақ адамзат өркениеті дами береді. Дәйек: Оған барлық өркениеттердің әр деңгейде дамығандығын келтіруге болады. Дәлел: Тарихта дамымаған варварлықтардың дамыған өркениеттерді күл-талқанын шығарғандығы жөнінде көптеген мысалдар келтіруге болады. Дәйек: Римді варварлардың жаулап алуы. Өркениет туындыларының жойылуына алып келді.
11
БАТЫС өркениеті ШЫҒЫС өркениеті
Меншік формасы Дамып келе жатқан нарық, жеке меншік, кәсіпкерлік, экономикадағы бәсекелестік Мүліктің билікке тәуелділігі, мемлекеттік меншікке жеке меншікке үстемдік
Саяси биліктің формасы Құқықтық мемлекет, демократиялық басқару формалары, жылжымайтын мүлік өкілеттігі, парламентаризм Дана билеушіге сену, оның сенімі, құқықтарының болмауы, субъектілердің құқықтарының болмауы
Табиғатқа көзқарасы Табиғатты бағындыру ниеті Табиғатпен үйлесімді болу ниеті
Дінге көзқарасы Ғылымның басымдығы, адамның басты мақсаты — жаңа білім алу, жайлылықты жақсарту Діннің басымдығы, адамның басты мақсаты-адамгершілікке жету
Прогресске қатысты көзқарасы Прогреске ұмтылу, қызмет түрлерінің тұрақты өзгеруі. Қоғамның дамуы прогрессивті Өздерін көбейтуге деген ұмтылыс дәстүрлі өмір салтын қолдайды. Қоғамның дамуы циклдік болып табылады.
10
Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
Саяси
1. Кейбір деструктивті діни ағым мүшелері отансүйгіштік, ұлтжандылық сезімдерін бағаламай, мемлекеттік рәміздерді мойындамай, әскери борышқа салғырт қарайды.
2. Тіпті білікті дәрігерлердің көмегіне жүгінуден бас тартып, балаларының зайырлы білім алуына қарсылық көрсететіндері де бар. Деструктивтілікті анықтайтын бұл тізімді жалғастыра беруге болады. Әлеуметтік
1. Діннің атын жамылған ағымдар мен топтар діни сауаты аз азаматтарымызды өз қармақтарына түсіріп,
Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
3
4
8
12
тіпті өздеріне белсенді жақтасқа айналдырып, өзімізге қарсы қойып үлгерді.
2. Енді өз отандасымызбен, отбасымыздың мүшесімен, ағайынымызбен тартысқа түсетін халге жеттік. Сол себепті бүлдіргі топтар мен ағымдарды деструктивті (бұл сөз латын тілінен аударғанда «құлату», «қалыптасқан жүйені бұзу» деген мағынаны білдіреді) яки теріс пиғылды деп атаймыз. Экономикал ық
1. Қазір қоғам түрлі ағымдар адамдардың санасын жаулау арқылы екі түрлі мақсатты көздейтінін мойындап отыр. Біріншісі — мол пайда табу, заңсыз қару-жарақ пен есірткі тасымалы.
2. Екіншісі — мемлекет мүддесіне нұқсан келтіру арқылы билікті басып алу. Олай болатыны, аталмыш ағымдардың онсыз да мұсылман елдерінде және бейкүнә адамдар мен қорғаныс күштеріне қарсы күрес жүргізуі болып отыр.
Технологиял ық
1. Деструктивті ұйымдарға қарсы күрестің бірден бір жолы — олар туралы кітаптар, фильмдер және жастардың ғаламтор беттерін көптеп пайдалануына байланысты сол экстремистік ағымдар туралы бейнероликтерді қою керек.
2. Дәстүрлі діндер туралы дұрыс мағлұмат беру керек.______________________________________________
жалган ақиқат
Ь, с а, ё.
Барлығы
30
5
4
13
ІІ ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу
Ұзақтығы — 40 минут Балл саны — 30 балл
Тапсырмалар түрлері:
КТБ — Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ — Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ — Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар сұрақтар, қысқа/ толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа қысқа/ толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы бар тапсырмаларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.
14
ІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау дағдыларының деңгейі Тапсырма саны* Тапсырма №* Тапсыр ма түрі* Орындау уақыты, мин* Балл * Бөлім бойынша балл
10.2.1.1 Антропогенездің әртүрлі теорияларын жүйелеу және тұжырымдау Қолдану 1 1 ҚЖ 12 9
10.2.1.4 Л.Н. Гумилевтің этностардың пайда болуы мен дамуы туралы ғылыми көзқарастарының ерекшеліктерін зерттеу Жоғары деңгей дағдылары 1 2 ТЖ 8 5
Этникалық және әлеуметтік процестер 10.2.1.6 Қазіргі кездегі ассимиляция мен саны аз этностардың жойылып кету себептерін анықтау Қолдану 1 3 ҚЖ 6 5 30
10.2.3.1 Тарихи процестерді түсіндіру үшін «социогенез», «формациялық әдіс», «өркениеттік әдіс» ұғымдарын қолдану Қолдану 1 4 ҚЖ 7 5
10.2.2.1 Тарихи оқиғаларды, процестер мен құбылыстарды түсіндіру үшін «ұлтшылдық», «шовинизм», «нәсілдік кемсітушілік» терминдерін қолдану Қолдану 1 5 ҚЖ 7 6
БАРЛЫҒЫ: — 5 — — 40 30 30
Ескерту: * — өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
15
Тапсырмалар және балл қою кестесі үлгілері «Дүниежүзі тарихы» пәнінен ІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
1. Адамның пайда болуының негізгі теорияларына байланысты төмендегі кестені толтырыңыз.
Ғарыштық теория Эволюциялық теория Діни теория
Мәні, мағынасы

Негізін қалаушылар, қолдайтындар

Теорияны қолдауға бір мысал келтіріңіз

[9]
2. Л.Н. Гумилев ұсынған теорияның үзінділерімен танысып шығып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Ұлт немесе халықтың бұрынғы анықтамасы бойынша, ортақ тілі, территориясы, ортақ тегі, экономикалық байланыстары, саяси бірлестігі және мәдени ерекшеліктері, діні, сана-сезімі сияқты белгілер негізге алынып, этногенез аяқталған процесс боп саналса, Гумилев этносты аяқталмаган процесс ретінде көрсетті.
Осындай тиімсіз жағдайларда Л.Н. Гумилев өзінің тарихи ұстанымдары мен көзқарастарын өз еңбектері арқылы көрсете білді. Этногенез — ұлттың, халықтың пайда болуы, дамуы және жойылу процесі. Ежелгі түркілер тарихын зерделеген Л. Гумилев халықтар мен ұлттардың пайда болуы мен жоғалуына жауап іздеп: «Финикиялықтар бір кезде болды, ал қазір жоқ, финикиялықтар кезінде француздар болған жоқ, олар IX ғасырда пайда болды, XIX ғасырда қалыптасты» деген сұрақ қояды.
Пассионарлық теория бойынша ұлт немесе халық бір ортақ атадан шыққан ұрпақтар жиынтығы емес. Саналы адам пайда болған палеолит дәуірінен бастап, бүгінге дейін қаншама халықтар мен ұлттар ауысып, өзгерді. Бір халықтың ұрпақтары кейін қалыптасқан бірнеше халықтардың құрамында болуы мүмкін, себебі, этнос, ұлт дегеніміз — бір тектен таралған адамдардың жиынтығы емес, жүйе. Ұлт жойылғанда, оны құрайтын адамдар жоқ боп кетпейді.
Не себепті этногенездің Пассионарлық теориясы КСРО-да және басқа мемлекеттерде қолдау таппады? (екі себебін жазыңыз)
[2 ]
Л.Н. Гумилевтің ұсынған теориясының басқа этногенез теорияларынан негізгі 3 ерекшелігін көрсетіңіз?
[3]
3. «ФИШБОУН» әдісі арқылы қазіргі кездегі ассимиляция мен саны аз этностардың жойылып кету қаупін ашып көрсетіңіз.
16
[5]
4. Төменде көрсетілген жауаптарды социогинез туралы теориялардың қайсысына тән екенін көрсетіңіз.
A. субъективтік фактордың маңызын арттырып, дін және мәдениетке көп көңіл бөлді.
B. субъективтік факторлардың рөлін төмендетті.
C. К.Маркс Б. А.Тойнби
«формациялық әдіс»
«өркениеттік әдіс»
Өз таңдауыңызды 1 сөйлеммен түсіндіріңіз
[5]
5. Төмендегі суреттерге қарап, ІІ дүниежүзілік соғыс жылдарындағы этносаралық қатынастарды «ұлтшылдық», «шовинизм», «нәсілдік кемсітушілік» терминдерін қолдана отырып сипаттаңыз. Екі дэлел келтіріңіз.
[6]
17
Балл қою кестесі
тапсырма № Жауап Балл Қосымша мәлімет
1 Бүгінгі таңда адам баласының жер бетінде пайда болуы жөнінде түрлі көзқарастар бар. Ондай көзқарастардың біріншісі — діни түсінік бойынша бүкіл әлемді, соның ішінде адамды да құдай жаратты деген ұғым болса, екінші көзқарас адам баласы жер бетіне гарыштан келген деген. Ал үшінші пікір бойынша — адам баласы жер бетіндегі басқа да тіршілік иелері сияқты ұзақ эволюциялық даму нәтижесінде қалыптасқан. 3 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
Діни теория Барша мұсылман халқы адамның пайда болуы туралы «Аллаһу та’ала Адамды (алейһиссалам) жер жүзінің әр тарапынан алдырған топырақтан жаратты. Батыстың белгілі ғалымы Макс Планк дүниенің пайда болу заңдылығын көп жыл зерттеп, былай деп қорытынды жасайды: «дүние (материя) белгілі бір күш-құдіреттің арқасында пайда болған, материяның ішінде аса кішкентай күн жүйесі тәрізді құрылымдар бар. Атом және электрон деп аталатын бұл жүйелер материяны ыдырап кетуден сақтайды. Осыған қарағанда ғаламды жаратқан бір құдірет бар, ол — Аллаһ», дейді. Ғарыштық теория Тіпті 70-жылдардың соңында ДНҚ-ны ашушы Фрэнсис Крик бөтен планеталықтар «Жерді» әдейі «ұрықтандырды» деген ойды ұсынды. Әйтпесе, барлық тірі ағзалардағы ДНҚ-ның ұқсастығын түсіндіру мүмкін емес. Табиғат бір кодты пайдаланып, миллиардтаған түрлі жаратылыс жасайды. Егер өмір Дарвинге байланысты біртіндеп дамып, біртіндеп сынаққа, сынақ пен қателесуге ұшыраса — онда бірден әртүрлі генетикалық кодтарды шығаруға логикалық заңдылық болар еді. Егер олай болмаса, онда ереже эволюциясы емес, ол ақыл-ой. Эволюциялық теория Әлемнің көпшілік ғалымдары осы көзқарасты жақтайды. Чарлз Дарвиннің ілімі бойынша адамның пайда болып, қалыптасуы мен дамуы қарапайымнан күрделіге қарай жүрген. Өйткені, алғашқы адамның қазіргі адамдардан көп айырмашылығы болды. Олар қолдары аяқтарынан ұзын, терісін қалың түк басқан ірі маймылдарға ұқсас келді. Жер бетіндегі ең алғашқы адам қалдығы 1959-1963 жылдардағы археологиялық қазба жұмыстары барысында Шығыс Африканың 6
18
Кения жеріндегі Олдувай шатқалынан табылды. Ғалымдар бұл ежелгі адамның түр-сипатына және қасынан табылған тас шапқыға қарап оны «епті адам» деп атады. «Епті адам» маймыл тәрізді төрт аяқпен емес, екі аяқпен жүрген. Оған табан сүйектерінің доғалданып келуі дәлел.
2 Не себепті этногенездің Пассионарлық теориясы КСРО-да және басқа мемлекеттерде қолдау таппады? (екі себебін жазыңыз) 1-себебі: Гумилев этносты аяқталмаган процесс ретінде көрсетті, ал көпшілік ғалымдарың теориялық ойлары онымен сәйкес келмеді. 2-себебі: Пассионарлық теория бойынша ұлт немесе халық бір ортақ атадан шыққан ұрпақтар жиынтығы емес. Л.Н. Гумилевтің ұсынган теориясының басқа этногенез теорияларынан негізгі 3 ерекшелігін көрсетіңіз? 1. Жаңашылдық көзқарас болды. Пассионарлық теория бойынша ұлт немесе халық бір ортақ атадан шыққан ұрпақтар жиынтығы емес. 2. Көптеген ғалымдардың ұсынған теорияларынан ерекшеленді. Бір халықтың ұрпақтары кейін қалыптасқан бірнеше халықтардың құрамында болуы мүмкін, себебі, этнос, ұлт дегеніміз — бір тектен таралған адамдардың жиынтығы емес, жүйе. Ұлт жойылғанда, оны құрайтын адамдар жоқ боп кетпейді. 3. Көптеген ғалымдардың ойынша ұлт ортақ тілі, территориясы, ортақ тегі, экономикалық байланыстары, саяси бірлестігі және мәдени ерекшеліктері, діні, сана-сезімі сияқты белгілер негізге алынып, этногенез аяқталған процесс боп саналса, Гумилев этносты аяқталмаган процесс ретінде көрсетті. 5 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
3 Себебі 1. Ассимиляция екі жолмен жүреді: күштеу арқылы немесе табиғи жолмен. 2. Көптеген елдерде ұлттық езгі және діни қысым жағдайында күштеп ассимиляция жасау орын алады. Дәл осындай процесс Аустрия империясында, кейін Аустро-Мажарстанда, патшалық Ресейде жүрді. Ол қазір де кейбір елдерде жалғасып отыр. Мысалы, Испания, Грекия т.б. Бұрынғы КСРО мен кейбір социалистік елдерде де мұндай процесс орын алды. Қарамағында ұсақ ұлттар бар бірқатар елдерде ассимиляция табиғи жолмен жүзеге асты. Салдары 5 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
19
1. Ассимиляция барысында бір халық өзінен үлкен екінші доминант халыққа сіңіп кетіп, ана тілін ұмытады. 2. Дінін, мәдениетін, өзіндік сана-сезімін, т.б. ұлттық ерекшеліктерін жоғалтады Шешу жолдары Тілін, дінін, мәдениетін сақтау әр ұлттың парызы. Сол себепті өскелең ұрпақтың ұлттық құндылықтарды ана сүтімен бойына сіңіріп, келесі ұрпаққа өзгеріссіз жеткізуді жауапкершілікпен мойнына алып тәрбиелеу арқылы сақтап қалуға болады
4 5
«формациялық әдіс» «өркениеттік әдіс»
В, С А, Б
Өз жауабыңызды түсіндіріңіз. Себебі әр теорияның өзіне тән ерекшелігі мен сол теорияны ұсынған немесе қолдаған адамдарына байланысты
Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады

5 Герман фашизмі немесе нацизмінің біраз ерекшеліктері бар. Мұнда ұлтшылдық шегіне жетіп, нәсілдік формаға ие болған. Нацистердің көзқарасынша адамзат баласьның тарихы әртүрлі ұлттардың немесе нәсілдердің өмір сүруі үшін күресі. Осы күресте күштілер жеңеді, жеңілгендер иә бағынады, иә қырылады. Олар өмір сүруге ең кабілетті нәсіл деп немістер жататын «ариилік», «нордилік» нәсілді есептеді. Фашистердің ойынша олардың тарихи миссиясы дүниежүзілік үстемдікті жаулап алу. Ол үшін Версаль бітімшартын жою, барлық немістерді бір мемлекетке біріктіру және Шығыста Германия үшін оған ешқашан блокада қаупі болмайтын «өмір сүру кеңістігін» жаулап алу керек болды. Германия дүниежүзілік үстемдік үшін шешуші шайқасқа дайындалуды бастады. Шектен шыкқан ұлтшылдық шектен тыс жүгенсіздік туғызды. 6 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
Барлығы 30
20
ІІІ ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу
Ұзақтығы — 40 минут Балл саны — 30 балл
Тапсырмалар түрлері:
КТБ — Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ — Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ — Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы бар тапсырмаларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.
21
ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау дағдыларының деңгейі Тапсырма саны* Тапсырма №* Тапсыр ма түрі* Орындау уақыты, мин* Балл * Бөлім бойынша балл
10.3.1.5 Деректерді талдау негізінде саяси режимдер түрлерінің мықты және әлсіз жақтарын анықтай отырып, салыстыру Жоғары деңгей дағдылары 1 1 ТЖ 10 8
10.3.2.6 Дәйекті қорытындылар жасай отырып, араб шапқыншылықтары мен мен крест жорықтарының себептерін анықтау Қолдану 1 2 ҚЖ 10 8
Мемлекет, соғыс және революцияла р тарихынан 10.3.2.10 Наполеон соғыстары мен Еуропа мемлекеттеріндегі капиталистік дамудың ілгерілеуі арасындағы себеп-салдарлық байланысты орнату Жоғары деңгей дағдылары 1 3 ТЖ 7 5 30
10.3.2.13 Версаль-Вашингтон және Ялта-Потсдам жүйелерінің тиімділігін және олардың қазіргі заманға әсерін бағалау Жоғары деңгей дағдылары 1 4 ТЖ 7 5
10.3.3.7 Шығыс Еуропадағы «барқыт» революцияларының мазмұны мен нәтижелерін талдау Жоғары деңгей дағдылары 1 5 ТЖ 6 4
БАРЛЫҒЫ: — 5 — — 40 30 30
Ескерту: * — өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
22
Тапсырмалар және балл қою кестесі үлгілері «Дүниежүзі тарихы» пәнінен ІІІ тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
1. Германия мен КСРО-да болған тоталитарлық жүйелерге тән терминдер мен ұғымдарды тауып, жүйелердің мықты және әлсіз жақтарын анықтаңыз.__________________________________
Германия Термин және үгымдар КСРО
А. Антисемитизм
В. Командалық және әкімшілік жүйе
С. Ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру
Б. Экономиканы милитаризациялау
[4]
Тоталитарлық жүйе Демократиялық жүйе
+ — + —

[4]
2. Суреттерге қарап, ортағасырлық қандай жорықтар мен жаулап алулар екенін анықтаңыз және олардың себептерін кестеге толтырыңыз.
в
Ортагасырлыц жорықтар мен жаулап алулардың тарихи атауы
А В

Саяси себептер
Экономикалық себептер
Әлеуметтік себептер
[8]
23
3. Төмендегі мәтін негізінде сұрақтарға жауап беріңіз.
КОНТИНЕТАЛДЫҚ БЛОКАДА Англияға тікелей соққы бере алмай, Наполеон өзінің бәсекелесін экономикалық соғыспен британ нарығын еуропалық нарыққа жауып тастауды шешті. Наполеон континенталдық блокада жөнінде жасалған Берлиндік декретті барлық Одақтық мемлекеттерге жіберген. Бұл жарлық Британ аралдарының блокадасын жариялады. Англиямен, соның ішінде почта байланысымен, барлық сауда-саттықтар және барлық қатынастар тыйым салынған. Наполеон басқаратын аумақта жүрген ағылшындар соғыс тұтқыны деп жарияланды, ал ағылшындықтарға тиесілі барлық заттар тәркіленді. Англия мен оның отарларынан келген кемелерге еуропалық порттарға тоқтауға тыйым салынды.1807 жылдың өзінде континенталдық блокада жүйесіне Франция, Италия, Голландия, Испания және Даниядан басқа Тильзит бейбіт келісіміне сәйкес Ресей және Пруссия, содан кейін Австрия кіруге мәжбүр болды.
Британдық үкімет континеталдық блокадаға «Корольдік жарлықтар» шығарды. Англияға дұшпан елдермен теңіз саудасын жүргізуге тыйым салынды және тауарлардың тағайындалған орнын және баждардың төленуін бақылау үшін ағылшын порттарына баруға міндеттелді.
а.Наполеонның континенталдық блокада жасауының себебі неде?
в. Континенталдық блокада еуропалық экономикага қалай әсер етті?
1
2
с. Еуропада капиталистік қатынастардың дамуына континенталдық блокаданың салдарын екі дәлел келтіріп сипаттаңыз.
1
2
[5]
4. Версаль-Вашингтон және Ялта-Потсдам жүйелерінің бейбітшілік жүйесі тиімді/тиімсіз болды». Осы мәлімдемеге қаншалықты келісесіз?
Таңдаған позицияның астын сызып белгілеп, екі себебін жазыңыз.
Версаль-Вашингтон жүйесі
Себебі
1
2
_________________________________Ялта-Потсдам жүйесі
1
2
Версаль-Вашингтон және Ялта-Потсдам жүйелерінің қазіргі заманга әсеріне дәлел келтіріңіз.
[5]
24
5. Мәтінмен танысып, Шығыс Еуропадағы «барқыт» революцияларының мазмұны туралы кестеде талдау жасаңыз.
1989 жылы Варшава шартына кіретін мемлекеттерде коммунистердіц билігіне қарсы багытталган «Барқытреволюциясы» басталды. Соныц нәтижесінде Польша ецбекшілерініц «Ынтымақтастық» кәсіп одағыныц басқаруымен коммунистер үкіметі құлатылып, билікке демократиялық күштер келді. Осыдан кейін ГДР, Болгария, Румыния және Чехословакиядағы демократиялық қозғалыстар коммунистер билігіне қарсы күреске шықты. Осы қозғалыстыц ықпалымен Югославия, Венгрия және Албанияда үкімет басына жаца күштер келді. 1989-
1990 жылдардағы Шығыс Еуропадағы «Барқыт революциясыныц» нәтижесінде осындағы коммунистік үкіметтер бейбіт түрде (Румыниядағы цацтыгыстарды есептемегенде) биліктен кетуге мәжбүр болды. Олардыц орнына демократиялық күштердіц өкілдері келді. Осыган байланысты бұл мемлекеттерде көптеген жацадан құрылган партиялар мен саяси ұйымдардыц қатысуымен демократиялық үкімет органдары құрылып, жаца саяси ахуал қалыптасты, экономикада нарықтық қатынастарга жол ашылды.
Шыгыс Еуропадагы «барқыт» революциясыныц болуына әсер еткен…
Ішкі фактор Сыртқы фактор

Шыгыс Еуропадагы «барқыт» революциясыныц салдары.
Жагымды Жагымсыз

[4]
25
Балл қою кестесі
Тапсыр
ма

Жауап
Балл
Қосымша
мәлімет
Германия Термин және ұгымдар КСРО
А. А. Антисемитизм
В. Командалық және әкімшілік жүйе В
С. Ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру С
Б. Б. Экономиканы милитаризациялау
Тоталитарлық жүйе Демократиялық жүйе
+ — + —
Қатал тәртіп. Демократиян Демократия Цензура
КСРО ың жоқтығы, лық саяси ның
мемлекеті халықпен жүйе — саяси жоқтығ
осы санаспау, жүйенің ы,
тоталитарлы еркін ойлау, түрі, оған баспасөз
қ режимнің өз ойын мыналар дің
арқасында мүлдем тән:- қадағала
15-20 айтқызбау. азаматтарды усыз
жылдың Жаппай ң қалуы
ішінде батыс репрессияға кепілденген
мемлекеттер ұшырау, құқықтары
дің 150-200 қатаң мен
жыл бойы цензура. бостандықта
өткен рының кең
индустриалд ауқымы
ы дамудан қамтылуы.
өтті.
Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
Ортағасырлық жорықтар мен жаулап алулардың тарихи атауы
А В
Крест жорықтары Арабтардың жаулаулары
Христиан дінінің абыройын көтеру Саяси себептер Бір орталықтан басқарылатын империя құру
Жердің жетіспеушілігі, араб мемлекетінің байлығына қызығу Экономи калық себептер Сауда-саттық жолдардың барлығын өз қолында ұстау
Кедей халықтың жағдайын жақсартамыз, жұмақтағыдай өмір сүресіңдер деп алдауы Әлеумет тік себептер Ислам дінін тарату, араб халықтарын бір ту астына біріктіру
Мағынасы
сәйкес
жауаптар
қабылданады
4
1
4
2
8
26
3 а. Англияға тікелей соққы бере алмай, Наполеон өзінің бәсекелесін экономикалық соғыспен британ нарығын еуропалық нарыққа жауып тастауды шешті. в. Еуропалық мемлекеттердің экономикалық жағдайы қатты нашарлады. Наполеонның заң шығару жөніндегі заңнамалық шаралары 18-жарлықпен тоқтатылды. Сонымен қатар, сауда-саттық және Францияның кейбір өнеркәсіптік салалары Наполеонға тыйым салынған тауарларды сатып алу құқығына лицензия беру жүйесін пайдалануға мәжбүрледі. с. Наполеонның Ресейге басып кіргенінен кейін көп ұзамай — Ресей мен Англия арасындағы бейбітшілік туралы шартқа қол қойылды, ал 1812 жылы Англиямен сауда қатынастарын қалпына келтіру туралы I Александрдің манифесті жарияланды. 1813 жылы Францияның Алтыншы Коалицияға қарсы күрестегі жеңілісі еуропалық үкіметтердің Конституцияға сәйкес келуінен бас тартты. 5 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
4 Версаль-Вашингтон жүйесі тиімді болды 1. 1870-1871 жылғы Франция-Пруссия соғысында Германияға берілген Эльзас және Лотарингия Францияға қайтарылды. Саар облысы 15 жылға Ұлттар Лигасының қарауына берілді. Польшаның батыс жері Померания мен Познань қайтарылды. Данциг (Гданьск) қаласы ерікті қала ретінде Ұлттар Лигасына басқаруға берілді. Бельгия Эйпен және Мальмеди аудандарын қайтарып алды. Данияға Шлезвиг қайтарылды. 2. Германияның соғыс шығындарын өтеу (репарация) мәселесі қаралды. Бұл мәселені шешу үшін репарациялық комиссия құрылып, 1921 жылы аталмыш комиссияның шешімімен Германия 226 млрд марка төлеу керек болды. 1921 жылы мамыр айында Германия 132 млрд. марка төлейтін болып келісті. Репарациялық төлемнің 52%-ын Франция, 22%-ын Англия, Италия -10%, Бельгия — 8%- ын алатын болды. тиімсіз болды 1. Версаль бітімі бойынша Германия өз жерінің көп бөлігінен айырылды. Рейн өзенінің сол жақ жағалауы түгелдей 15 жылға одақтастар әскерлерінің бақылауына өтті. Германия Рейн өзені бойынан өз әскерлерін әкетуге келісті. 2. Германияға 100 мың әскер ұстауға рұқсат берілді. Германия өзінің соғыс-теңіз флотынан айырылды. Версаль келісімінде Германияның соғыс шығындарын өтеу (репарация) мәселесі қаралды. Германияның отарлары туралы мәселе қаралды. Африкадағы Германияның отарлары Танганьика, Тогоның батысы және Камерунның бір бөлігі Англияға берілді. Ялта-Потсдам жүйесі 5 Білім алушының таңдауына байланысты жауаптар тексеріледі (тиімді болды, тиімсіз болды) Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
27
тиімді болды: 1. Соғысты тез аяқтап, Одақтас мемлекеттердің әрқайсысының Еуропадағы территориялық мәселелерді анықтап шешуге мүмкіндік берді 2. Германия мемлекетінен соғыс шығындарын өтеу (репарация) мәселесіне тезірек кірісуді талап етті тиімсіз болды: 1. «Қырғи-қабақ» соғыс тарихы деп аталатын, капиталистік және социалистік лагерь арасындағы қарсылықтар орын алды. 2. Бұл жүйеде келісілген келісім бейбіт өмірге әкелудің орнына жағдайды одан сайын ушықтырып жіберді. Версаль-Вашингтон және Ялта-Потсдам жүйелерінің қазіргі заманга әсеріне дәлел келтіріңіз. Версаль-Вашингтон және Ялта-Потсдам жүйелерінің кейінгі тарих пен саяси оқиғаларға әсері болды. Ол мемлекеттер арасындағы саяси жағдайлардың өзгеруіне себепші болды.
5 Ішкі фактор: • Беделі түскен басшылардың қызметтерімен айырылуы, әміршіл-әкімшіл саяси жүйеден, демократиялық көп партиялық жүйеге көшу Сыртқы фактор: • КСРО мемлекетінде орын алған саяси, әлеуметтік, экономикалық дағдарыс Жагымды салдары: • Шығыс Еуропадағы «барқыт» революциясы КСРО мемлекетінің ыдырауына тікелей әсер еткен фактордың бірі болды Жағымсыз салдары: • Шығыс Еуропа елдері көптеген жылдар бойы өз эконмикаларын КСРО-дан бөлінген ақша арқылы реттеп отырған болатын, енді олар аталған көмектен құр қалды 4
Барлығы 30
28
IV ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
IV тоқсан бойынша жиынтық бағалауға шолу
Ұзақтығы — 40 минут Балл саны — 30 балл
Тапсырмалар түрлері:
КТБ — Көп таңдауы бар тапсырмалар;
ҚЖ — Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар;
ТЖ — Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: көп жауапты таңдауы бар сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады. Көп таңдауы бар тапсырмаларда білім алушы жауап нұсқаларының ішінен бір немесе бірнеше жауап нұсқаларын таңдайды. Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.
Тапсырма бірнеше құрылымдық бөлімдерден/сұрақтардан тұрады.
29
IV тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау дағдыларының деңгейі Тапсырма саны* Тапсырма №* Тапсыр ма түрі* Орындау уақыты, мин* Балл * Бөлім бойынша балл
10.4.1.1 ЮНЕСКО қызметін мысалға ала отырып тарихи-мәдени мұраны сақтау жолдарын түсіндіру Қолдану 1 1 ҚЖ 7 5
10.4.3.1 Деректерді талдау негізінде адамзаттың рухани-моральдық құндылықтардың қалыптасу қайнар көздерін анықтау Жоғары деңгей дағдылары 1 2 ТЖ 8 6
Мәдениеттің дамуы 10.4.2.4 Өзгерістер пен сабақтастықтарды анықтай отырып, қазіргі кездегі өнердің даму тенденцияларын анықтау Қолдану 1 3 ҚЖ 10 9 30
10.4.2.5 Бұқаралық мәдениеттің ерекшеліктерін түсіндіріп, оның қазіргі қоғамға әсерін талдау Жоғары деңгей дағдылары 1 4 ТЖ 5 4
10.4.1.4 Әлем халықтарының тарихи-мәдени мұрасын зерттеу және сақтап қалудағы мұражайлардың рөлін түсіндіру Жоғары деңгей дағдылары 1 5 ТЖ 10 6
БАРЛЫҒЫ: — 5 — — 40 30 30
Ескерту: * — өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
30
Тапсырмалар және балл қою кестесі үлгілері «Дүниежүзі тарихы» пәнінен IV тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары
1. Мәтінмен, суретпен танысып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Әлемдік мұра — ЮНЕСКО тарапынан бекітілетін, адамзат үшін ерекше мәдени, тарихи немесе экологиялық маңызы бар деп танылатын табиғи немесе адам қолымен жасалған нысандар. 2012 жылғы жағдайына сәйкес әлемдік мұра тізімінде — 962 нысан. Соның ішінде 745 — мәдени, 188 — табиғи және 29 — аралас нысан бар. Жыл сайын дерлік Әлемдік мұра комитеті сессиясы өтіп, онда «Әлемдік мұра мәртебесін беру» сұрақтары талқыланады.
а. Әлемдік мұра тізіміндегі Қазақстанда орналасқан, тарихи нысанның атауын атаңыз:
в. Нысанның маңыздылыгы неде: 1 [1]
2
с. Нысанды сақтау жолын ұсыныңыз. 1 [2]
2
2. Мәтінді оқып, төмендегі сұраққа жауап беріңіз. [2]
Уақыт сынынан өтіп, ұлтты қалыптастырған құндылықтарды қорғау — елдің ішкі тұрақтылығы мен мемлекет іргесінің бүтіндігін қорғау болып табылады. Радикалды ағымдардың ауыз салатыны дәстүрлі құндылықтар болғандықтан, алдын алу жұмыстарының ең белсенді әрі ықпалдысы — дәстүрлі құндылықтарды жаңғырту болмақ. Ол үшін:
• дәстүрлі рухани құндылықтарды жаңғыртуды мектеп қабырғасынан бастап жүзеге асыру рухани деңгейі жоғары, зайырлы, зияткер (интеллектуал), толыққанды тұлғалардың қалыптасуына мүмкіндік береді.
• кітаптарға рухани тәрбие көздері ретінде қарау қажет. Осы тұрғыдан оларды шығаруға мемлекеттің мүдделі болуы және үлес қосуы — ішкі саясат тұрғысынан болсын, зайырлылыққа тән рухани-моральдық қағидаттар тұрғысынан болсын — заңды құбылыс.
Адамзаттың рухани-моральдық цүндылыцтардың қалыптасуының басқа да қайнар көздерін анықтап, әрқайсысына дәлел келтіріңіз:
31
1.
Дәлел
2.______
Дәлел
3.______
Дәлел
3. Қазіргі кездегі өнердің дамуын төмендегі суреттер негізінде кестеге дұрыс нұсқасымен сәйкестендіріп, 3 өзгеріс пен сабақтастықты анықтаңыз.
А В С
РЕАЛИЗМ СЮРРЕАЛИЗМ ГИПЕРРЕАЛИЗМ

Өзгерістер пен сабақтастықтарды анықтаңыз
Өзгеріс Сабақтастық
1 1
2 2
3 3
[9]
4. Бұқаралық мәдениеттің 2 ерекшелігін және қазіргі қоғамға жағымды, жағымсыз әсерін жазыңыз.
Жагымды
әсері
А.
Бұқара
Ерекшелігі Лық Ерекшелігі
С мәдени ц
ет
А.
Жагымсыз
әсері
В.
В.
32
С.
Б._________________________________________________________________________________________
[4]
5. «Тарихи-мәдени мұраны зерттеу мен сақтаудағы мұражайлардың рөлі» тақырыбында «ПТМС формуласы» бойынша қысқаша ойыңызды жазыңыз (80-90 сөз).
П. Менің ойымша …
Т. Мен оны былай түсіндім …
М. Мұны мына 3 фактормен дәлелдей аламын …
С. Мен мынадай қорытынды шешімге келдім …
[6]
33
Балл қою кестесі
Тапсыр ма № Жауап Балл Қосымша мәлімет
1 а. Қожа Ахмет Яссауи кесенесі в. 1. Қожа Ахмет Яссауи кесенесі — ортағасырлық сәулет өнері ескерткіші. Түркістан қаласында орналасқан. 1396-1399 жылдары Әмір Темірдің бұйрығымен Қожа Ахмет Яссауи қабірінің басына тұрғызылған. Көптеген жазба деректерге қарағанда, болашақ құрылыстың жобасын жасауда Әмір Темір тікелей өзі қатысып, негізгі өлшемдерді анықтаған көрінеді. XVI ғасырдан кесенеде және оның төңірегінде қазақ халқының атақты адамдары (Жолбарыс хан, Есім хан, Абылай хан, Қаз дауысты Қазыбек би, Жәнібек батыр, т.б.) жерленді. 2. XIX ғасырдың соңына қарай Қожа Ахмет Яссауи кесенесі тарихи-мәдени мұра ретінде ғылыми тұрғыдан зерттеле бастады. 1989 жылы тамыздың 28-інде Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен «Әзірет Сұлтан қорық-мұражайы» ұйымдастырылды. Түркия елімен арадағы келісім бойынша жүргізілген ғимаратты қалпына келтіру жұмыстары 2000 жылы аяқталды. 2003 жылы маусымда Парижде өткен ЮНЕСКО-ның 27-сессиясында Қожа Ахмет Яссауи кесенесі дүниежүзілік мәдени мұралар тізіміне енгізілді. с. 1. Мемлекет тарапынан ескерткішті сақтау міндеттемесі сезіледі. Халықаралық деңгейде көп көңіл бөлінуін, ескерткіш күтушілерінің штаттары көбейтілуін ескеру. 2. Қазіргі жаңа технологияларды пайдаланып, ашық аспан астында емес, сыртынан да қоршап тұратын үлкен мұражай ғимарат салу, әлі де 1000 жылға сақтап қалу. 5 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
2 Тәрбие әділ, инабатты, мейірімді, жан-жақты білімді, жақсылыққа жаны құмар, батыл, жомарт жан. Жеке адамның бақыты жалпы қоғам бақытына ұласады деп тәрбие беру керек. Білім Әл-Фараби адамдардың өзі көздеген мақсатына жетуі оның өзіне ғана байланысты екенін айтады. Адам рухани жағынан үнемі өзін-өзі жетілдіріп отыруы тиіс. Адам ақиқатқа, айналадағы дүниені танып-білу арқылы ғана жетеді деп түйін жасайды. Моральдық кодекс Адами жол дегеніміз — адам баласына пайдасын тигізу, жақсылық ету деп түсіну. Ол үшін адам өз 6 Басқа да дұрыс жауаптар қабылданады
34
бойындағы кемшіліктерден арыла білуі керек, сөйтіп өз ар-ұжданына кір келтірмейтіндей өмір сүру керек. Ар-ұжданның мазмұнын ынсап, әділет, мейірім құрайды.
3 РЕАЛИЗМ- С СЮРРЕАЛИЗМ — А ГИПЕРРЕАЛИЗМ — В Өзгеріс 1. Өнер техникасының өзгеруі 2. Сұлулық жиі артта қалады. Сұлулық орны басқа да құндылықтарға ие: жаңалық, қарқындылық, ерекше. 3. Бұқаралық мәдениеттің әсері Сабақтастық 1. Өткеннің ең жоғары көркемдік жетістіктерін сақтау. 2. Қоршаған әлемді сезіну. 3. Адамзаттың қол жеткізген жетістіктерін сақтау. 9 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
4 A. Бұқаралық ақпарат құралдары қоғамда білімге қол жеткізген өзгерістерге байланысты ғана пайда болуы мүмкін. Бұқаралық ақпарат құралдарының арқасында бүгінгі күні біз болашаққа жоспар жасауға және маңызды шешімдер қабылдауға мүмкіндік аламыз. B. Бұқаралық мәдениеттің жағымсыз тұсы оның коммерциялық бағыттылығы болып табылады. Яғни қазіргі заманғы музыка, әдеби шығармалар, фильмдердің көпшілігі тыңдаушыға, оқырманға немесе көрерменге белгілі бір ойды жеткізуге емес, пайда табу үшін арналған. Осының кесірінен тыңдарман/оқырман/көрермен ірі корпорациялар үшін табыс көзіне айналды. C. Көпшілікке тәнділігі — көпшілікке тән бұқаралық мәдениет атауына негізделген. Әдетте, XXI ғасырда бұқаралық мәдениет орта тап пен қалалық жастар арасында кеңінен таратылады. Б. Қарапайымдылық — бұқаралық мәдениет халықтың барлық топтарының қабылдауына оңай болуы керек. Суретшілер мен әртістер аудиторияға әсер ету үшін шығармашылықтың күрделі формаларына сирек жүгінеді. 4 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
5 Менің ойымша, қазіргі кезеңдегі музейлердің дамуына, олардың ғылыми және ағартушылық қарқынына, музейлік тәжірибедегі интерактивтік және ақпараттық технологияларға, музей педагогикасына, келушілермен жұмыс жүргізудің жаңа түрлеріне байланысты өзекті мәселелер талқыланып кешенді ғылыми әдістерді талап ететін музейтану саласындағы міндеттер шеңберін айқындауы керек. Мен оны былай түсіндім, қазіргі ақпараттық технологиялар мен техникалық ресурстарға сәйкес келетін музейлік құндылықтарды есепке алу және 6 Мағынасы сәйкес жауаптар қабылданады
35
сақтаудың қазіргі заманғы нормативтік базасын құру бойынша жұмыстарды жетілдіру; облыстық музейлердің ғылыми-зерттеу қызметіне нормативтерді енгізе отырып, «Қазақстан Республикасы музейлік мекемелері туралы», «Қазақстан Республикасының кітапхана ісі туралы» Заңдарды әзірлеу және бекітуге енгізу; Мұны мына факторлармен … дәлелдей аламын. мәдени мұраның сақталуын және қолжетімділігін қамтамасыз ету мазмұнды тарихи материалдарды ғылыми айналымға енгізу мақсатында «Астана қаласындағы Қазақстан Республикасы ұлттық академиялық кітапханасы» негізінде бірлестірілген цифрлық кітапханалық қордың құрылуын және қызмет жасауын бақылау; зағип және нашар көретін адамдарға арналған аймақтық мамандандырылған кітапханаларды ұйымдастыру; ұлттық мәдени қорды толықтыру мақсатында жақын және алыс шетелдердің мұрағаттары, кітапханалары мен мұражайларына ғылыми экспедициялар және іс-сапар жұмыстарын жалғастыру; Мен мынадай қорытынды шешімге келдім …осы ұсыныстардың жүзеге асырылуы Отандық мұражай жұмысының теориясы мен практикасын одан әрі дамытуға маңызды үлес қосуға жағдай жасайды деуге болады
Барлығы 30
36

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *